نیاز به خداوند

نیاز به خداوند با نیایش تظاهر می کند. نیایش یک فریاد عجز، یک تقاضای کمک، یک سرود عشق است و فقط شامل کلماتی نیست که معنایش را نمی فهمیم. اثرش تقریبا همیشه مثبت است. چنانچه گوئی خداوند به آدمی گوش فرا می دهد و جواب مستقیمی عطا می کند، حوادث غیر منتظره ای اتفاق می افتد، تعادلِ روحی برقرار می شود، احساس انزوا و ناتوانی و بی فایدگی تلاش های ما از میان می رود، دنیا چهره خشن و ظالم خود را از دست می دهد و مهربان می شود و قدرت عجیبی از عمق وجود ما سربالا می کشد.

نیایش به آدمی نیروی تحملِ غم ها و مصائب را می بخشد و هنگامی که کلمات منطقی برای امیدواری نمی توان یافت، انسان را امیدوار می کند و قدرت ایستادگی در برابر حوادث بزرگ به او می دهد. این کیفیت در همه کس ممکن است تظاهر کند، به خصوص در کسانی که روح خود را از غوغا و آشوب زندگی جدید دور نگه دارند.

عوامل معنوی

برای توفیق در زندگی، عوامل معنوی نیز همانند فکری و مادی شایانِ اهمیتند. بنابراین ضرورت دارد که در خویشتن، آن فعالیت های روانی را پرورش دهیم که به مراتب بیش از قوای عقلانی به شخصیت ما نیرو و عظمت می بخشد. در این میان بیش از همه، حسّ قدسی و یا مذهبی در بوته فراموشی مانده است.

حسّ مذهبی خصوصا با نیایش نموده و بیان می شود. نیایش مانند حسّ قدسی، بدون شک یک کیفیت روحانی و معنوی است. از آنجا که دنیای معنوی از دسترسی تکنیک های ما به دور است، پس چگونه می توان شناخت مبتنی از نیایش به دست آورد؟

خوشبختانه قلمرویِ علم، هر آنچه را که مطالعه پذیر باشد، دربرمی گیرد و می تواند با واسطه کیفیات بدنی تا قلمروی تظاهرات معنوی نیز برسد.

کشف و شهود

نیایش اصولاً مانند گرایش روان آدمی به سوی جوهره غیر مادی جهان به نظر می رسد و عموما به صورت یک تضرع، یک فریاد رنج و یا تقاضای کمک است، ولی گاهی به صورت کشف و شهود و تأمل درباره مبدأ و پایه جهان هستی در می آید و آن را می توان هم چون عروج روان انسانی، به آستانه خداوندی نیز دانست. چون جهشی از عشق و ستایش برای آفریننده اثری بی مانند یعنی معجزه زندگی.

در واقع نیایش، مُعرّف تلاش آدمی برای پیوستگی به وجودی نامرئی است که خلاّق جهان هستی و روشنایی خرد و نیرو و جمال برترین و راهنما و منجی همگی است و بالاتر از بیان جملاتی ساده، نیایش واقعی، یک حالت عرفانی است که در آن وجود آدمی مجذوب خداوند می گردد. این حالت پدیده ای عقلانی نیست و به این جهت برای فلاسفه و مردان علم توصیف ناپذیر و شاید ناپذیرفتنی باشد. همانند حسِّ جمالی و عشق وصف آن را در کتاب ها نمی توان یافت.

مردم ساده و پاکدل، خداوند را مانند حرارت خورشید و یا عطر گلی به طور طبیعی حس می کنند، ولی خدائی چنین پرستیدنی، برای آنکه راه مهر ورزیدن را می شناسد بر آن که جز در اندیشه منطق و استدلال نیست، پوشیده می ماند. زیرا اندیشه و بیان از توصیفش ناتوان است. به این سبب نیایش، در والاترین شکل خود، هم چون جهشی از شور و عشق، در وادی شب تیره عقلانی است.

نیاز و عشق

نیایش ها که چون توده هایی از ابر، از زمین به سوی آسمان، بالا می روند از یکدیگر همانند شخصیت نیایشگران متفاوتند ولی با همه فرق ها، همگی بر دو پایه قرار دارند: نیاز و عشق.

البته استمداد از عنایت خداوندی، هنگام نیاز و در برابر مشکلات زندگی، کاملاً قانونی است ولی نیاش برای برآورده شدن آرزوهای نامشروع و هوی و هوسها، بی فایده است، هم چنان درباره آنچه که باید با تلاش و کوشش خود به آن رسید. یک خواهش مداوم و مصرانه، سرانجام به نتیجه می رسد.

عالی ترین شکل نیایش

در عالی ترین شکل خود، نیایش از مرحله خواست فراتر می رود، آدمی در برابر آفریننده جهان و زندگی، به فروتنی سر فرود می آورد، نشان می دهد که او را دوست دارد، به داده هایش سپاس می گوید، خود را به او می سپارد و تسلیم اراده او می کند. در این حال دعا، شکل مکاشفه به خود می گیرد.

دهقان پیری در آخرین ردیف نیمکت کلیسائی خالی نشسته بوده از او پرسیدند: چه انتظاری داری؟ جواب داد: «من به او می نگرم و او مرا می نگرد». ارزش یک روش با نتیجه آن سنجیده می شود. هر شکلی از نیایش که بتواند آدمی را به خداوند برساند، ارزنده است.