آبان به نام آب و فرشته آب است. اين فرشته به نام «برزيزد» نيز خوانده مى شود. در اوستا «اپم نپات» و در پهلوى «آبان» گفته مى شود. آب جمع باران است. در اوستا و پهلوى «آپ» و در سانسکريت «آپه» abe و در فرس هخامنشى «آپى» است. اين عنصر مانند عناصر اصلى (آتش، خاک، هوا) در آيين مقدس است و آلودن آن گناه است و براى هر يک از آنها فرشته مخصوصى تعيين شده است.

آبان بمعنای آب وهنگام آب است و یکی از عناصر پاک کننده نزد پارسیان است. در باره پیدایش جشن آبانگاه روایت است که درپی جنگهای طولانی بین ایران و توران، افراسیاب تورانی دستور داد تا کاریزها و نهرها را ویران کنند. پس از پایان جنگ پسر تهماسب که زو نام داشت دستور داد تاکاریزها و نهر ها را لایروبی کنند و پس از لایروبی آب در کاریزها روان گردید . ایرانیان آمدن آب راجشن گرفتند. در روایت دیگری آمده است که پس از هشت سال خشکسالی در ماه آبان باران آغاز به باریدن نمود و از آن زمان جشن آبانگاه پدید آمد. نیاکان ما در این روز همانند سایر جشنها به آدریانها میروند و پس از آن به کنار جویها و نهرها میروند و با خواندن سرود آب زور خدا را ستایش میکنند و در خواست فراوانی آب می نمایند و پس از آن به شادی میپردازند.

در جشن آبانگان، پارسیان به ویژه زنان در کنار دریا یا رودخانه­ ها، فرشته­ی آب را پاک و(مقدس) می­شمردند و هیچ­گاه آن­را آلوده نمی­کردند و آبی را که اوصاف سه­گانه­اش (رنگ - بو - مزه) دگرگون می­شد برای آشامیدن و شستشو به­کار نمی­بردند.

«هرودوت» می­آورد :
«... ایرانیان در میان آب ادرار نمی­کنند، آب دهان و بینی در آن نمی­اندازند و در آن دست و روی نمی­شویند ...»
«استرابون» جغرافیدان یونانی نیز می­آورد «... ایرانیان در آب روان، خود را شستشو نمیدهند و در آن لاشه، مردار و آن­چه که نا پاک است نمی­اندازند ...»