برنج از مهمترین غلات است. نیمی از جمعیت جهان، شامل بیشتر آسیای شرقی، به برنج به عنوان یک غذای اصلی وابسته هستند
رده بندی علمی
* Kingdom: Plantae
* Division: Magnoliophyta
* Class: Liliopsida
* Order: Poales
* Family: Poaceae
* Genus: Oryza
گیاه شناسی برنج گياهي است كه داراي ارقام زودرس (طول دورة رشد 130 تا 145 روز)، متوسطرس (150 تا 160 روز) و ارقام ديررس (170 تا 180 روز) مي باشد. براي شناخت بهتر گياه برنج به ذكر قسمتهاي مختلف آن از قبيل ريشه، ساقه، برگ و غيره
ريشه ريشة برنج سطحي و افشانبوده و حداكثر در عمق 20 تا 25 سانتيمتري خاك نفوذ مينمايد. در اين گياه بغير از ريشههاي جنيني از محل گرهها نيز ريشه بوجود ميآيد. هر چقدر رشد برگها بيشتر باشد بر رشد ريشهها هم افزوده شده و در نتيجه ميتوان گفت كه با افزايش تعداد پنجهها تعداد برگي بيشتر شده و در نتيجه رشد ريشهها نيز زيادتر ميگردد. در زمان باز شدن گلها و به خوشه رفتن برنج رشد ريشه حداكثر مقدار خود را دارد.
ساقه ساقة برنج بندبند و تو خالي بوده و در فواصل مختلف ساقه جدارههاي سختي قرار دارد كه در آن قسمتها ساقه توپر ميباشد و گره نام دارد. فاصلة بين دو گره را ميان گره مينامند. برگهاي اين گياه كشيده و داراي رگبرگهاي موازي بوده و بدون دمبرگ است و قاعدة برگ پهنتر از ساير نقاط آن ميباشد. و قسمتي از ساقه گياه يا تمام محيط آنرا احاطه كرده كه آنرا غلاف يا نيام مينامند.در قاعده برگ در طرفين غلاف دو صفحة كوچك يا بزرگ بنام گوشوارك (Stipule) وجود دارد. همچنين در محل اتصال غلاف به ساقه زائدة كوچكي بنام زبانك (Liyule) وجود دارد.همچنين تعداد گرهها در اين گياه از 10 تا 20 عدد تغيير مييابد. در مقادير مساوي شاخص سطح برگ (LAI) بوتههاي داراي ساقة بلند از نور بهتر مي توانند استفاده نمايند ولي به آساني ورس مي نمايند. ارتفاع بوتههاي برنج در ارقام مختلف از 50 تا 150 سانتيمتر و گاهي اوقات تا 200 سانتيمتر تغيير مييابد.
برگ برگهاي اين گياه متناوب بوده و در دو جانب متقابل ساقه قرار دارند. تعداد برگها در ارقام مختلف برنج متفاوت بوده، در ارقام زودرس 14 تا 15 برگ، در ارقام متوسطرس 16 تا 17 برگ و در ارقام ديررس تعداد برگها 18 تا 19 برگ بر روي هر ساقه ميباشد.افزايش دماي هواي پيراموني در زياد شدن سطح برگ اثر تعيين كنندهاي داشته و موجب بيشتر شدن تعداد برگها ميگردد.در مقادير مساوي شاخص سطح برگ (LAI) بوتههايي كه برگهاي كوچك و زيادتر دارند از بوتههايي كه برگهاي بزرگ و اندك دارند بهترند.
پنجهزني پنجهها به جوانههاي اوليه گفته ميشوند كه در صورت مساعد بودن شرايط آب و هوايي تبديل به ساقه ميشوند. از مرحله 4 تا 5 برگي شدن گياه پنجهزني آغاز ميگردد. پنجهها در مراحل اوليه رشد براي تأمين مواد غذايي خود از ساقة اصلي استفاده ميكنند و اين عمل تا ظهور حداقل 3 برگ و 4 ريشه ادامه مييابدموقعي كه نشاءها از خزانه به زمين اصلي منتقل شدند پنجهزني شروع شده و تا يكماه بعد نيز ادامه مييابد. پس از پايان يكماه رشد پنجهها به حداكثر خود رسيده و پس از آن از تعداد آنها كاسته خواهد شد. شرايط اقليمي بويژه آب و هوا در رشد پنجهها بسيار مهم و مؤثر ميباشد. قدرت توليد پنجه در برنج خيلي زياد بوده بطوري كه هر بوته برنج معمولاً 4 تا 5 پنجه توليد مينمايد.
jahani
* Kingdom: Plantae
* Division: Magnoliophyta
* Class: Liliopsida
* Order: Poales
* Family: Poaceae
* Genus: Oryza
گیاه شناسی
برنج گياهي است كه داراي ارقام زودرس (طول دورة رشد 130 تا 145 روز)، متوسطرس (150 تا 160 روز) و ارقام ديررس (170 تا 180 روز) مي باشد. براي شناخت بهتر گياه برنج به ذكر قسمتهاي مختلف آن از قبيل ريشه، ساقه، برگ و غيره
ريشه
ريشة برنج سطحي و افشانبوده و حداكثر در عمق 20 تا 25 سانتيمتري خاك نفوذ مينمايد. در اين گياه بغير از ريشههاي جنيني از محل گرهها نيز ريشه بوجود ميآيد. هر چقدر رشد برگها بيشتر باشد بر رشد ريشهها هم افزوده شده و در نتيجه ميتوان گفت كه با افزايش تعداد پنجهها تعداد برگي بيشتر شده و در نتيجه رشد ريشهها نيز زيادتر ميگردد.
در زمان باز شدن گلها و به خوشه رفتن برنج رشد ريشه حداكثر مقدار خود را دارد.
ساقه
ساقة برنج بندبند و تو خالي بوده و در فواصل مختلف ساقه جدارههاي سختي قرار دارد كه در آن قسمتها ساقه توپر ميباشد و گره نام دارد. فاصلة بين دو گره را ميان گره مينامند. برگهاي اين گياه كشيده و داراي رگبرگهاي موازي بوده و بدون دمبرگ است و قاعدة برگ پهنتر از ساير نقاط آن ميباشد. و قسمتي از ساقه گياه يا تمام محيط آنرا احاطه كرده كه آنرا غلاف يا نيام مينامند.در قاعده برگ در طرفين غلاف دو صفحة كوچك يا بزرگ بنام گوشوارك (Stipule) وجود دارد. همچنين در محل اتصال غلاف به ساقه زائدة كوچكي بنام زبانك (Liyule) وجود دارد.همچنين تعداد گرهها در اين گياه از 10 تا 20 عدد تغيير مييابد. در مقادير مساوي شاخص سطح برگ (LAI) بوتههاي داراي ساقة بلند از نور بهتر مي توانند استفاده نمايند ولي به آساني ورس مي نمايند. ارتفاع بوتههاي برنج در ارقام مختلف از 50 تا 150 سانتيمتر و گاهي اوقات تا 200 سانتيمتر تغيير مييابد.
برگ
برگهاي اين گياه متناوب بوده و در دو جانب متقابل ساقه قرار دارند. تعداد برگها در ارقام مختلف برنج متفاوت بوده، در ارقام زودرس 14 تا 15 برگ، در ارقام متوسطرس 16 تا 17 برگ و در ارقام ديررس تعداد برگها 18 تا 19 برگ بر روي هر ساقه ميباشد.افزايش دماي هواي پيراموني در زياد شدن سطح برگ اثر تعيين كنندهاي داشته و موجب بيشتر شدن تعداد برگها ميگردد.در مقادير مساوي شاخص سطح برگ (LAI) بوتههايي كه برگهاي كوچك و زيادتر دارند از بوتههايي كه برگهاي بزرگ و اندك دارند بهترند.
پنجهزني
پنجهها به جوانههاي اوليه گفته ميشوند كه در صورت مساعد بودن شرايط آب و هوايي تبديل به ساقه ميشوند. از مرحله 4 تا 5 برگي شدن گياه پنجهزني آغاز ميگردد. پنجهها در مراحل اوليه رشد براي تأمين مواد غذايي خود از ساقة اصلي استفاده ميكنند و اين عمل تا ظهور حداقل 3 برگ و 4 ريشه ادامه مييابدموقعي كه نشاءها از خزانه به زمين اصلي منتقل شدند پنجهزني شروع شده و تا يكماه بعد نيز ادامه مييابد. پس از پايان يكماه رشد پنجهها به حداكثر خود رسيده و پس از آن از تعداد آنها كاسته خواهد شد. شرايط اقليمي بويژه آب و هوا در رشد پنجهها بسيار مهم و مؤثر ميباشد. قدرت توليد پنجه در برنج خيلي زياد بوده بطوري كه هر بوته برنج معمولاً 4 تا 5 پنجه توليد مينمايد.