اپیدمی مرگبار هانتاویروس در کشتی تفریحی لوکس؛ هفته‌ها پیش از شناسایی قربانی می‌گرفت

یک اپیدمی نادر هانتاویروس هفته‌ها پیش از آنکه کسی متوجه شود، در دل یک کشتی تفریحی لوکس گسترش می‌یافت. کشتی از آرژانتین به سمت قطب جنوب حرکت کرده بود، از جزیره‌های دورافتاده گذشته بود، و در این میان مسافران یکی پس از دیگری بیمار می‌شدند — بدون اینکه هیچ‌کس علت را بداند.

نزدیک به یک ماه از مرگ نخستین قربانی — یک مرد هلندی ۷۰ ساله در اعماق اقیانوس اطلس جنوبی — گذشت تا آزمایشگاه‌های آفریقای جنوبی در فاصله‌ای بیش از ۳۵۰۰ کیلومتر، بالاخره علت اصلی را شناسایی کنند: ویروس آند، یکی از خطرناک‌ترین سویه‌های هانتاویروس.

در کشتی چه اتفاقی افتاد؟

کشتی MV Hondius متعلق به شرکت هلندی Oceanwide Expeditions است — شرکتی که سفرهای اکتشافی به قطب جنوب و جزیره‌های دورافتاده اقیانوس اطلس برگزار می‌کند. قیمت بلیت این سفرها بسته به کابین بین ۵۵۰۰ تا ۲۳۸۰۰ یورو متغیر است.

کشتی روز اول آوریل از بندر اوشوایا در آرژانتین لنگر برید و به سمت قطب جنوب حرکت کرد. شش روز بعد، اولین مسافر دچار تب، سردرد و اسهال خفیف شد. پنج روز پس از آن، با بروز مشکلات تنفسی، جان سپرد.

«هیچ‌کس نمی‌دانست این مرگ ابتدای یک اپیدمی است. کشتی به راه خود ادامه داد.» — بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی

کشتی تقریباً دو هفته راند و در نزدیکی جزیره ترستان دا کونها توقف کرد، سپس به سنت هلنا رسید. در آنجا جسد مرد هلندی در ۲۴ آوریل از کشتی خارج شد. همسر ۶۹ ساله‌اش که او هم اشاره‌ای به علائم بیماری داشت، همراه جسد پیاده شد و با هواپیما به آفریقای جنوبی رفت. در فرودگاه حالش بدتر شد و غش کرد. فردای آن روز درگذشت.

چرا این‌قدر دیر تشخیص داده شد؟

مسئله اصلی این بود که علائم هانتاویروس — تب، سردرد، مشکلات تنفسی — با بسیاری از بیماری‌های دیگر شباهت دارد. پزشکان آفریقای جنوبی تنها پس از آنکه تمام آزمایش‌های دیگر برای بیمار بریتانیایی منفی آمد، هانتاویروس را بررسی کردند. نتیجه مثبت بود — حدود ۲۱ روز پس از مرگ اولین مسافر.

همین نتیجه مثبت بود که مقامات بهداشتی آفریقای جنوبی را وادار کرد تا جسد خانم هلندی را نیز پس از مرگ آزمایش کنند. در روز دوشنبه مشخص شد که او هم هانتاویروس داشته است.

ویروس آند؛ خطر انتقال انسان به انسان

وزیر بهداشت آفریقای جنوبی تأیید کرد که سویه‌ای که در این کشتی باعث مرگ شده، ویروس آند (Andes virus) است — سویه‌ای که بر خلاف اکثر انواع هانتاویروس، می‌تواند از انسان به انسان منتقل شود. این اطلاعات زمانی مشخص شد که آزمایش مسافری که به آفریقای جنوبی منتقل شده بود مثبت اعلام گردید.

وضعیت فعلی کشتی

کشتی در حال حاضر در سواحل کیپ‌ورد لنگر انداخته است. WHO اعلام کرد که سه نفر دیگر — دو تن از خدمه و یک مسافر — در حال تخلیه از کشتی هستند چرا که مشکوک به ابتلا هستند. طبق اعلام نماینده سازمان بهداشت جهانی، آن ابردت لیندستراند: «وضعیتشان پایدار است و یکی از آن‌ها بدون علامت می‌باشد.»

دولت اسپانیا اعلام کرد آماده است کشتی را بپذیرد و انتظار می‌رود کشتی به زودی به جزایر قناری برسد. با این حال، رئیس منطقه خودمختار جزایر قناری، فرناندو کلاویخو، با این تصمیم مخالفت کرد و خواستار جلسه فوری با نخست‌وزیر اسپانیا، پدرو سانچز، شد.

خط زمانی رویدادها

آیا خطر گسترش جهانی وجود دارد؟

سازمان بهداشت جهانی تأکید می‌کند که خطر گسترش جهانی ناچیز است، چرا که هانتاویروس به ندرت از انسان به انسان منتقل می‌شود. با این حال، WHO در حال ردیابی تمام مسافرانی است که در پرواز سنت هلنا–ژوهانسبورگ همراه خانم هلندی بوده‌اند.

این رویداد یک بار دیگر نشان داد که در دنیای مدرن، حتی دورافتاده‌ترین گوشه‌های زمین هم می‌توانند بستر گسترش بیماری‌های ناشناخته باشند — و اهمیت آمادگی بین‌المللی در برابر تهدیدات بهداشتی غیرمنتظره را به یادمان می‌آورد.