پژوهش فنلاندی: نشانه‌های آلزایمر، سال‌ها پیش از تشخیص

کسانی که به آلزایمر زودرس مبتلا می‌شوند، سال‌ها پیش از تشخیص مشکل‌های سلامتی گوناگونی داشته‌اند. این یافتهٔ پژوهشی فنلاندی است.

منظور از زودرس یعنی ابتلا پیش از ۶۵ سالگی، یعنی در سن کار. همین نکته بخش مهمی از ماجراست، چون آلزایمر در ذهن بیشتر آدم‌ها بیماری سالمندی است.

ده وضعیتی که بیشتر دیده شد

در کسانی که پیش از ۶۵ سالگی مبتلا شده بودند، این موارد بیشتر از گروه شاهد دیده شد:

• افسردگی

• سرگیجه

• سردرد

• آسیب‌های مغزی

• صرع

• اختلال‌های گردش خون مغز

• بیماری‌های تیروئید

• مشکل‌های مربوط به مصرف زیاد الکل

افزون بر این‌ها، وزوز گوش و کاهش شنوایی هم بیشتر دیده شد، و این دوتا از شش تا ده سال پیش از تشخیص. روی هم ده وضعیت معنادار.

نشانه‌ها و بیماری‌ها به‌ویژه در پنج سال پیش از تشخیص پیدا می‌شدند.

غافلگیری پژوهش: چیزی که نبود

به گفتهٔ پژوهشگران، غافلگیرکننده‌ترین یافته نبودِ عامل‌های خطر قلبی و عروقی بود.

این عامل‌ها، در کنار سن بالا، از شناخته‌شده‌ترین عامل‌های خطر آلزایمر به شمار می‌روند. ولی برخلاف آلزایمر دیررس، در کسانی که جوان‌تر مبتلا شده بودند، فشار خون بالا و اختلال‌های متابولیسم چربی شایع‌تر از گروه شاهد نبود.

یعنی پشت بیماری زودرس ممکن است تا حدی سازوکارهای متفاوتی باشد.

«پژوهش ما این دیدگاه را پشتیبانی می‌کند که آلزایمر زودرس صرفاً نسخهٔ جوان‌ترِ آلزایمر دیررس نیست.»
یوهانا کروگر (Johanna Krüger)، دانشیار دانشگاه اولو و پژوهشگر اصلی مقاله

نکتهٔ زمانی مهم دیگر: در یازده تا پانزده سال پیش از تشخیص، تفاوت معناداری در ابتلا دیده نشد. این یعنی تغییرهای قابل‌تشخیص به‌ویژه نزدیک‌تر به شروع بیماری پیدا می‌شوند.

کسانی که زود مبتلا شده بودند، در سال پیش از تشخیص به‌طور ویژه زیاد از خدمات درمانی استفاده کرده بودند. بر پایهٔ این پژوهش، همین افزایش می‌تواند بازتاب نشانه‌های زودهنگام و غیراختصاصی باشد، مثل سردرد، سرگیجه یا افسردگی، که می‌توانند به تغییرهای ظریف عصبی مربوط باشند. برای نمونه افسردگی می‌تواند هم عامل خطر باشد و هم نشانهٔ پیش‌درآمد زوال عقل.

یک نشانه هیچ چیز را پیش‌بینی نمی‌کند

لائورا لپانن (Laura Leppänen)، پژوهشگر دکتری دانشگاه اولو، روی این تأکید می‌کند که یک بیماری یا یک نشانهٔ تنها، آلزایمر را پیش‌بینی نمی‌کند.

«نتیجه‌های ما نشان می‌دهد که در سال‌های پیش از بیماری ممکن است برای بیمار نشانه‌های گوناگون و مراجعه‌های درمانی‌ای جمع شود که به نظر بی‌ربط به هم می‌آیند. تشخیص دادن این مجموعه می‌تواند کمک کند که گمان بیماری حافظه زودتر از امروز برانگیخته شود.»
لائورا لپانن

به گفتهٔ او این نتیجه‌ها نشان می‌دهد که باید بیماری‌های حافظه در افراد در سن کار زودتر از امروز شناسایی شوند. تشخیص برای فرد در سن کار اغلب سال‌ها از زمان نخستین نشانه‌ها عقب می‌افتد.