گمرک فنلاند (Tulli) اعلام کرده که تحقیقات مقدماتی کیفری دربارهٔ سوءاستفاده از سامانهٔ IOSS را آغاز کرده است؛ سامانهای که مالیات بر ارزش افزودهٔ خریدهای کوچک اینترنتی از بیرون اتحادیهٔ اروپا از طریق آن پرداخت میشود.
نتیجهٔ عملی این تحقیقات برای خوانندهٔ ما یک جملهٔ ساده است: اگر در ماههای گذشته از یک فروشگاه اینترنتی خرید کردهاید، ممکن است گمرک با شما تماس بگیرد. و این تماس به معنای متهمبودن شما نیست.
IOSS چیست؟
سرواژهٔ Import One-Stop-Shop است؛ یک سازوکار ویژه برای پرداخت مالیات بر ارزش افزوده روی خریدهای اینترنتی تا سقف ۱۵۰ یورو.
وقتی سه شرط با هم جمع باشند — خرید حداکثر ۱۵۰ یورو باشد، کالا از بیرون اتحادیهٔ اروپا بیاید، و فروشنده در سامانهٔ IOSS ثبتنام کرده باشد — مالیات ارزش افزودهٔ فنلاند همان لحظهٔ خرید به خودِ فروشگاه اینترنتی پرداخت میشود. یعنی بسته که رسید، دیگر نباید چیزی بپردازید.
گمرک چه چیزی پیدا کرده است
گمرک در بازرسیهایش به چندین مورد برخورده که در آنها کالاهای سفارشدادهشده به فنلاند، در وبسایتهایی به زبان فنلاندی و به شکلی گمراهکننده تبلیغ شدهاند؛ طوری که مشتری باور کند کالا از فنلاند یا از داخل اتحادیهٔ اروپا میآید. در واقعیت کالا از بیرون اتحادیه فرستاده شده، در بیشتر موارد از چین.
کالاها را چند شرکت مختلف و به نام خودِ سفارشدهندهها ترخیص کردهاند، و در اظهارنامهٔ گمرکی قیمتی بسیار پایینتر از قیمت واقعی خرید اعلام شده است. دربارهٔ محتویات بستهها هم اطلاعات نادرست داده شده.
به گفتهٔ گمرک، پاییناعلامکردن قیمتها اثر مستقیم روی مقدار مالیات ارزش افزودهٔ جمعشده در فنلاند دارد و برای کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا شکاف مالیاتی قابلتوجهی میسازد.
سقف خریدی که IOSS شامل آن میشود
برآورد اولیهٔ خسارت مالیاتی
تعداد خریدارانی که در این پرونده متهماند
«در این مرحله از تحقیقات مقدماتی گمان میرود خسارت مالیاتی چند میلیون یورو باشد. عددها با پیشرفت تحقیقات دقیقتر میشود.»
این را یوهانا میکلسون (Johanna Mickelsson)، مدیر تحقیقات، در اطلاعیهٔ گمرک گفته است.
گمرک گمان میکند از شناسههای IOSS چند شرکت مختلف سوءاستفاده شده است: یا شناسهٔ یک شرکت ربوده شده، یا شناسه از همان اول برای کار متقلبانه گرفته شده بوده.
گمرک با چه کسی تماس میگیرد — و چطور
گمرک میگوید در ماههای آینده با افرادی تماس میگیرد که در این فروشگاههای اینترنتی خرید کردهاند.
«هیچکس لازم نیست خودش پیشقدم شود و با گمرک تماس بگیرد. گمرک خودش با سفارشدهندههایی که از آنها اطلاعات بیشتری میخواهد تماس میگیرد. سفارشدهندهها در این ماجرا به هیچ جرمی متهم نیستند.»
و یک نکتهٔ مهم که گمرک روی آن تأکید کرده:
گمرک در تماسش از شما نمیخواهد روی لینکی کلیک کنید یا در هیچ سامانهای وارد شوید.
هر پیامکی، ایمیلی یا تماسی که به نام گمرک از شما بخواهد لینکی را باز کنید، کد بانکیتان را وارد کنید یا در جایی لاگین کنید، از گمرک نیست.
مبلمانی که سفارش دادی، جعبهٔ کوچکی که رسید
گمرک در بررسیهایش به مواردی هم برخورده که در آنها مشتری از یک فروشگاه اینترنتی — که آن را در شبکههای اجتماعی پیدا کرده بوده — چیزی مثل یک مبل سفارش داده، ولی در نهایت فقط یک شیء کوچک بیارزش دریافت کرده است.
«چنین فروشگاههایی احتمالاً فقط مدت کوتاهی کار میکنند. تلاش میکنند از هرچه بیشتر مشتری پول جمع کنند و بعد از بازار بیرون بروند. بعدها میتوانند دوباره فروشگاه تازهای با همان الگو راه بیندازند.»
پیش از سفارش، چه چیزی را نگاه کنیم
مروی لوکاس (Mervi Luukas)، بازرس ارشد گمرک، در اطلاعیه توصیه میکند پیش از ثبت سفارش دربارهٔ فروشگاه تحقیق کنید:
— اعتبار فروشگاه را با جستوجو در اینترنت بسنجید؛ نقدها و تجربهٔ مشتریهای قبلی را بخوانید.
— شرایط سفارش و تحویل را از قبل بخوانید؛ بیشترِ ناامیدیهای بزرگ از همینجا جلوگیری میشود.
— اگر در سایت فروشگاه اطلاعات دقیق شرکت یا راه تماس پیدا نمیشود، همین خودش یک نشانهٔ هشدار است.
و یک نشانهٔ دیگر که از دل همین پرونده بیرون میآید: سایتی که به فنلاندی نوشته شده، لزوماً فروشگاهی در فنلاند نیست.
تحقیقات هنوز در جریان است. آنچه در این خبر آمده مرحلهٔ مقدماتی یک پروندهٔ کیفری است، نه حکم. ارقام خسارت هم برآورد اولیهاند.
منبع: Voice.fi — گزارش یونا ایکونن (Jonna Ikonen)، ۶ مهر ۱۴۰۵ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶)، بر پایهٔ اطلاعیهٔ گمرک فنلاند.