فیبریلاسیون دهلیزی (eteisvärinä) شایعترین اختلال طولانیمدت ضربان قلب است و یکی از رایجترین بیماریهای قلبی در فنلاند. برآورد میشود حدود ۲۳۰ هزار نفر در این کشور آن را دارند — و بسیاری بدون آنکه بدانند.
در این حالت، دهلیزهای قلب بهجای انقباض منظم، تند و بیمهار میلرزند. نتیجه این است که ضربان قلب اغلب نامنظم و از معمول تندتر میشود.
«میشود گفت در فیبریلاسیون دهلیزی، یک آشوب الکتریکی وارد دهلیزهای قلب میشود.»
این توصیف کای اکستروم (Kaj Ekström)، متخصص قلب در مِهیلاینن، در گفتوگو با برنامهٔ «صبح فنلاند» است.
نشانههای معمول
تپش قلب · نبض نامنظم · تنگی نفس · خستگی · ضعف · سرگیجه
به گفتهٔ اکستروم بخش کوچکی از مردم نشانههای بسیار دشوار دارند؛ در عوض بخشی اصلاً نمیدانند که دچارش هستند. اغلب این بیماری تصادفی در یک معاینهٔ دورهای یا به مناسبتی دیگر پیدا میشود.
چرا مهم است؟ خطر سکتهٔ مغزی
بزرگترین خطر این بیماری به اختلال گردش خون مغز مربوط میشود. وقتی دهلیزها خون را کارآمد پمپ نمیکنند، ممکن است در آنها لختهٔ خون تشکیل شود.
«با بدشانسی، چنین لختهای وارد گردش خون مغز میشود و نتیجهاش سکتهٔ مغزی است.»
به همین دلیل در درمان، داروهای رقیقکنندهٔ خون برای جلوگیری از تشکیل لخته و سکتهٔ مغزی به کار میروند.
یک بیماری، چند چهرهٔ متفاوت
به گفتهٔ اکستروم این بیماری در آدمهای مختلف بسیار متفاوت است:
— برای بعضی حمله خیلی بهندرت میآید — مثلاً سالی یک بار یا کمتر — و خودبهخود در یک دقیقه یا نیم ساعت میگذرد.
— برای بعضی حمله «روی قلب میماند» و بدون کاری — مثلاً برگرداندن ریتم در بیمارستان — برطرف نمیشود.
— برای بعضی حالتی کاملاً مزمن است و با هر کاری هم نمیشود به ریتم عادی قلب برگشت.
و نکتهای که آرامش میدهد: حتی در حالت مزمن هم لازم نیست سراغ درمانهای رادیکال رفت. به گفتهٔ اکستروم با داروهای مشخصی میشود حال بیمار را بهینه کرد و بیشتر مردم با همین ریتم بهخوبی سر میکنند. اینها معمولاً افراد مسنترند که بیماری قلبی یا بیماریهای دیگری هم دارند.
چه چیزهایی خطر را بالا میبرند؟
فشار خون بالا · بیماری عروق کرونر · دیابت · اضافهوزن · مصرف زیاد الکل · آپنهٔ خواب
درمانها هم چند دستهاند: داروهایی که ضربان را کُند میکنند، داروهایی که ریتم قلب را نگه میدارند، و در بعضی موارد برگرداندن ریتم با شوک الکتریکی یا ابلیشن با کاتتر.
کِی باید نگران شد؟
اکستروم تأکید میکند که بیشتر اختلالات ضربان و احساس تپش، خوشخیماند و بهندرت پشتشان مشکل ساختاری جدی قلب یا بیماری دیگری هست.
نشانههای هشدار — با اینها به پزشک مراجعه کنید:
— اختلال در هوشیاری همراه با تپش
— غش کردن یا نزدیک به غش شدن
— درد قفسهٔ سینه
و به گفتهٔ او اگر تپش قلب نگرانتان میکند، همین کافی است که دربارهٔ نشانهها با پزشک حرف بزنید و در صورت لزوم بیشتر بررسی شود.
این مطلب جای مشورت پزشکی را نمیگیرد. اگر نشانهای دارید، با پزشک خودتان یا مرکز سلامت (terveysasema) تماس بگیرید. در وضعیت اضطراری شمارهٔ عمومی اضطرار فنلاند ۱۱۲ است.
منبع: MTV Uutiset — گزارش کاتی هوتینن، بر پایهٔ گفتوگو با دکتر کای اکستروم در «صبح فنلاند» — ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۵ اکتبر ۲۰۲۶).