در ایالت نیویورک آمریکا به دلیل گسترش سرخک وضعیت اضطراری اعلام شده است و این وضعیت تا چهارم نوامبر ادامه دارد. شمار موارد سرخک در آمریکا از سال گذشته به شکل چشمگیری بالا رفت.
پرسش این است: کسی که به نیویورک سفر می‌کند باید چه چیزی را در نظر بگیرد؟ میا کونتیو (Mia Kontio)، مدیر تیم در مؤسسهٔ بهداشت و رفاه فنلاند، جواب آرام‌کننده‌ای می‌دهد.
به گفتهٔ کونتیو می‌شود این را با وضعیت خود فنلاند در سال ۲۰۱۱ مقایسه کرد، که آن سال بیست‌وهفت مورد سرخک در این کشور تشخیص داده شد.
پیام اصلی: وضعیت واکسن خودتان را بدانید
با اینکه خطر ویژه‌ای در میان نیست، به گفتهٔ او هر کسی که به خارج سفر می‌کند بهتر است در کل از پوشش واکسن خودش آگاه باشد. پوشش واکسیناسیون سرخک در فنلاند خوب است، ولی گروه‌هایی هستند که ممکن است بی‌آنکه بدانند در برابر سرخک محافظت ضعیفی داشته باشند.
متولدان ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۵ گروه ریسک پنهان‌اند.
به گفتهٔ کونتیو دقیق دانسته نیست چه تعدادی از آن‌ها هنوز محافظت ناقصی دارند، ولی همهٔ این نسل لزوماً نه سرخک گرفته‌اند و نه لزوماً واکسنش را دریافت کرده‌اند.
توصیهٔ او به بزرگسال: اگر کمترین تردیدی دربارهٔ پوشش واکسن خودتان دارید، واکسن را بزنید. «ترجیحاً محض احتیاط. واکسن ضرری ندارد، حتی اگر آدم یک بار در زندگی‌اش آن را گرفته باشد یا سرخک گرفته باشد.»
بزرگ‌ترین خطر کجاست؟
سرخک پیوسته در اروپا در گردش است. در سال ۲۰۲۴ شمار موارد به‌شدت بالا رفت و در کشورهای اتحادیهٔ اروپا و منطقهٔ اقتصادی اروپا در مجموع ۳۵ هزار و ۲۱۲ مورد گزارش شد. از آن پس رشد به نظر متوقف شده است.
در منطقهٔ اتحادیهٔ اروپا موارد سرخک بیش از همه در رومانی تشخیص داده شده. بر پایهٔ گزارش مرکز پیشگیری از بیماری‌های اروپا، در ژوئیهٔ ۲۰۲۶ موارد ابتلا در بلغارستان، ایتالیا، اسپانیا، لهستان و بلژیک گزارش شده بود. ولی به گفتهٔ کونتیو این آمارها آن‌قدر کم است که ارزش نگرانی ندارد.
خطر بزرگ‌تر گرفتن سرخک در کشورهای آفریقایی و در تایلند، لائوس و کامبوج است.
کونتیو می‌افزاید که سفر با نوزاد خیلی کوچک به این کشورها جدا از سرخک و بیماری‌های واگیردار دیگر، از این زاویه هم باید سنجیده شود که اگر مشکلی پیش بیاید چه کمکی در دسترس خواهد بود.
به گفتهٔ این مؤسسه، جلو انداختن واکسن کودک وقتی ارزش سنجیدن دارد که خانواده برای مدتی طولانی به دیدار خویشاوندان در کشوری می‌رود که سرخک در آن مکرراً دیده می‌شود. خطر ابتلا در یک سفر توریستی کوتاه به یک شهر اروپایی کم است.
اولین واکسن در دوازده‌ماهگی
اولین واکسن محافظ در برابر سرخک واکسن سه‌گانهٔ MPR است و در دوازده‌ماهگی به کودک داده می‌شود. در صورت نیاز این واکسن را می‌توان زودترین زمان از شش‌ماهگی تزریق کرد.
کودک خردسال از مادر واکسینه‌شده پادتن سرخک می‌گیرد، ولی این پادتن‌ها در همان ماه‌های اول زندگی از بین می‌رود. محافظتی هم که نوزاد می‌گیرد بسیار فردی است و بسته به پادتن‌های مادر ممکن است ضعیف باشد یا قوی.
واکسن MPR چه چیزهایی را پوشش می‌دهد؟
این واکسن جز سرخک، در برابر اوریون و سرخجه و بیماری‌های پس از آن‌ها، مثل ذات‌الریه و مننژیت، هم محافظت می‌کند. دوز اول در دوازده‌ماهگی داده می‌شود.
چرا این‌قدر واگیردار است؟
سرخک بیماری بسیار پرسرایتی است و عامل آن یک پارامیکسوویروس است. سرایت یا از راه تماس است یا از راه هوا، و ویروس در فضای بسته و شلوغ به‌راحتی پخش می‌شود.
نمونهٔ خوبِ این، به گفتهٔ کونتیو، جشنوارهٔ موسیقی‌ای در سوئد در فاصلهٔ ژوئیه و اوت بود که سرخک در آن پخش شد. بیشتر مبتلاها واکسن سرخک نزده بودند و در ماه اوت موارد ابتلا در چند منطقهٔ سوئد گزارش شد.
و اینجا همان نکته‌ای است که عنوان این خبر از آن آمده: ویروس سرخک تا دو ساعت پس از آنکه بیمار از اتاق بیرون رفته است، هنوز در هوای اتاق و روی سطوح واگیردار می‌ماند.
علائم و دورهٔ کمون
دورهٔ کمون سرخک از ابتلا تا شروع علائم معمولاً نُه تا یازده روز است. علائم عبارت‌اند از تب، سرفه، التهاب چشم و دانه‌های پوستی که معمولاً سه تا پنج روز بعد شروع می‌شود.
درمان سرخک علامتی است، چون داروی ضدویروسی برای آن وجود ندارد. معمولاً علائم خفیف است و خودبه‌خود خوب می‌شود، ولی گاهی بیماری می‌تواند عوارض جدی‌تری مثل التهاب دستگاه عصبی مرکزی یا التهاب مغز ایجاد کند. بیشترین خطر برای کودکان خردسال و واکسن‌نزده است، و همچنین بزرگسالانی که سیستم دفاعی‌شان مثلاً به دلیل بیماری یا دارو ضعیف شده است.
فرد مبتلا می‌تواند از یک شبانه‌روز پیش از اولین علامت بیماری را منتقل کند و این قابلیت سرایت تا چهار روز پس از شروع دانه‌های پوستی ادامه دارد.
سرخک گاهی به کسی که پوشش کامل واکسن دارد هم سرایت می‌کند، ولی در آن صورت تماس باید قوی و طولانی باشد؛ یعنی فرد واکسینه‌شده معمولاً باید مدت‌های طولانی در همان فضای بیمار بماند. به گفتهٔ کونتیو همهٔ واکسینه‌شده‌هایی هم که ابتلا می‌گیرند بیمار نمی‌شوند، و اگر بشوند علائم می‌تواند خیلی خفیف و شبیه سرماخوردگی باشد و لزوماً دانهٔ پوستی هم نیاید.
وضعیت خودِ فنلاند
در فنلاند پس از سال ۲۰۱۱ سالانه فقط موارد پراکنده دیده شده است. برای نمونه امسال و سال گذشته، هر سال یک مورد.
ولی کونتیو می‌گوید نگرانی این است که این وضعیت در آینده تغییر کند. پوشش واکسیناسیون کودکان به گفتهٔ او هنوز در سطح قابل قبولی است، ولی جهتش به سمت بدتر شدن می‌رود.
به گفتهٔ کونتیو کودکان واکسن‌نزده در همه جای فنلاند هستند، ولی سه منطقه برجسته‌اند: اوسترباتن شمالی، پایات‌هامه و اوسیما شرقی. این خصوصاً در مناطقی مشکل است که واکسن‌نزده‌ها در چند مدرسهٔ معدود همان منطقه متمرکز می‌شوند، چون در آن صورت خطر موارد شدید هم بالا می‌رود.
به گفتهٔ او از مناطق رفاهی خبر رسیده است که زیر سؤال بردن دانش علمی از سوی والدین بیشتر شده.
💉وضعیت واکسن خودتان در فنلاند در کارت واکسن یا در پروندهٔ سلامت در سامانهٔ OmaKanta پیدا می‌شود. اگر سابقهٔ واکسن MPR را پیدا نمی‌کنید، به گفتهٔ کارشناس تکرار واکسن ضرری ندارد.
✈️برای سفر به کشورهایی که سرخک در آن مکرر است، پیش از خرید بلیت با مرکز سلامت خودتان مشورت کنید، نه هفتهٔ آخر.