حقیقت این است که «میخ دار بهتر است یا اصطکاکی» جواب قطعی ندارد؛ اما یک عدد هست که تصمیم را خیلی روشن تر می کند. تپو وسالاینن (Teppo Vesalainen)، مدیر آموزش انجمن خودروی فنلاند (Autoliitto)، هر هفته به پرسش خوانندگان امتیوی دربارهٔ خودرو پاسخ می دهد. پرسش این هفته: لاستیک میخ دار (nastarenkaat) بگیرم یا اصطکاکی (kitkarenkaat)؟
به گفتهٔ او، ویژگی لاستیک زمستانی به مدل لاستیک بستگی دارد، نه فقط به این که میخ دار باشد یا اصطکاکی. از هر دو نوع، خوب و بد وجود دارد. قانون استفاده از لاستیک میخ دار را این جا بخوانید.
هر کدام کجا قوی است؟
- اصطکاکی خوب: در آزمون ها معمولاً بی صداتر و کم مصرف تر است. ضعیف ترین جایش یخ است، به ویژه هنگام شتاب گرفتن و ترمز؛ و هرچه یخ خیس تر باشد، چسبندگی اش بدتر می شود.
- میخ دار خوب: روی یخ، هم در شتاب و هم در ترمز، به وضوح بهتر می چسبد. اما آسفالت را بیشتر می ساید و گرد و غبار خیابانی (katupöly) در هوا پخش می کند.
آزمون لاستیک را چطور بخوانیم؟
وسالاینن توصیه می کند پیش از انتخاب، چند آزمون لاستیک مختلف را با دقت ببینید. لازم نیست برندهٔ آزمون را بخرید؛ مهم تر این است که لاستیک در بخش هایی که برای خودتان مهم است چطور عمل کرده. به سرعت هایی که در آزمون استفاده شده هم دقت کنید.
در خیلی از آزمون ها، اگر بهترین لاستیک اصطکاکی روی آسفالت خشک یا برف کوتاه تر از بهترین میخ دار بایستد، اختلاف از سرعت جاده معمولاً فقط چند ده سانتی متر است. اما روی یخ، بهترین میخ دار حتی از سرعت شهری بیش از ده متر زودتر از بهترین اصطکاکی می ایستد.
چرا سرعت این قدر مهم است؟
بسیاری از آزمون ها ترمز روی آسفالت و برف را از سرعت جاده می گیرند، اما روی یخ فقط از سرعت شهری. فاصلهٔ ترمز با مجذور سرعت بالا می رود: اگر سرعت ترمز روی یخ از ۵۰ به ۱۰۰ کیلومتر در ساعت دو برابر شود، فاصلهٔ ترمز حدوداً چهار برابر می شود. آن وقت اختلاف روی یخ چند ده متر به نفع میخ دار می شود.
«پیش بینی کردن» فقط در حرف؟
طرفداران سرسخت اصطکاکی اغلب می گویند اگر با پیش بینی (ennakointi) رانندگی کنی، اصطکاکی کافی است. وسالاینن می گوید درست است، اما هیچ چیز مانع نمی شود با میخ دار هم همان طور پیش بینی کنید. به گفتهٔ او، در جاده های کمربندی پایتخت یا هر جادهٔ اصلی، حتی روی جادهٔ لغزنده بارها خودروهایی را می بینی که با سرعت جاده فقط یکی دو طول خودرو پشت ماشین جلویی اند. برای پیش بینی، فاصلهٔ ایمنی لازم است، و فاصلهٔ ایمنی یعنی دست کم چهار ثانیه.
هر راننده ای هر روز در ترافیک اشتباه می کند. به گفتهٔ او لاستیک میخ دار این اشتباه ها را بهتر از اصطکاکی می بخشد، اما آن هم فقط تا حدی.
کدام برای شما؟
جواب مطلقی وجود ندارد. باید نیاز و محیط رانندگی خودتان را در نظر بگیرید، و دیگر رانندگان همان خودرو را هم.
- اگر در زمستان در جاده های فرعی با یخ خیس (vesijää) رانندگی می کنید، میخ دار انتخاب مطمئن تری است.
- در شمال فنلاند که شرایط پایدارتر است، اصطکاکی ممکن است حتی از جنوب فنلاند، که هوا زودتر و بیشتر عوض می شود، انتخاب بهتری باشد. هرچند در شمال هم جاده های کوچک زیادی هست که از یخ خیس در امان نیست.
وسالاینن تأکید می کند که هر راننده باید آزادی انتخاب مناسب ترین نوع لاستیک را داشته باشد؛ بی آن که رفت وآمدش محدود یا هزینه اش بیشتر شود، مثلاً با ممنوعیت لاستیک میخ دار یا مالیات و عوارض بر آن.
