دادستان فنلاند: مکوان امیرخانی در فیلمبرداری یک سریال تلویزیونی میرا لوتی را بدون رضایت او بوسید و لمس کرد

دادستان چه می گوید؟

در این برنامه چهره های مشهور فنلاندی چند شبانه روز بدون غذا و تجهیزات کافی به جنگل فرستاده می شدند و دونفره رقابت می کردند. لوتی و امیرخانی یکی از این زوج ها بودند. فیلمبرداری در جنگل نووکسیو (Nuuksio) در اسپو انجام شد و برنامه در سال ۲۰۱۷ از شبکهٔ Nelonen پخش شد.

به گفتهٔ دادستان، ماجرا در نخستین شب فیلمبرداری رخ داد. وقتی لوتی برای خواب به کلبهٔ کوچکی از شاخه های کاج می رفت، امیرخانی روی او رفت و بدون رضایتش از جمله سعی کرد او را ببوسد و از روی لباس به سینه هایش دست بزند. دادستان می گوید امیرخانی بعد دست لوتی را به سمت اندام جنسی خودش کشید و خودارضایی کرد. لوتی در نهایت توانست از آن وضعیت بیرون بیاید و به جنگل فرار کرد.

دادستان می گوید امیرخانی با زور و با سوءاستفاده از وضعیت غافلگیرکننده، ترس و حالت بهت قربانی این کار را کرده است. طبق قالب برنامه، آن دو شب را تنها در جنگلی ناآشنا و در کلبه ای تنگ گذراندند و امکان تماسشان با دیگران به شدت محدود بود؛ به همین دلیل لوتی نتوانست با کسی تماس بگیرد. به گفتهٔ وکیل لوتی، این ماجرا برای او آسیب روانی به جا گذاشت که تا حد زیادی با آن تنها ماند.

دفاع امیرخانی چیست؟

امیرخانی اتهام را رد می کند. وکلای او لوتی را به جلب توجه متهم می کنند و می گویند ادعای جرم جنسی برای دیده شدن مستند گروه PMMP مطرح شد که آن زمان در راه بود. پیش از جلسه از امیرخانی پرسیدند چه حسی دارد که ماجرایی از ده سال پیش حالا در دادگاه بررسی می شود. جوابش یک کلمه بود: «مسخره است.»

لوتی پس از نخستین تنفس جلسه به طور کوتاه با خبرنگاران حرف زد و گفت این موضوع به همهٔ دختران و زنان مربوط است.

جلسه چطور برگزار می شود؟

این دادگاه به طور استثنایی با حضور تماشاگران برگزار می شود؛ معمولاً پرونده های جرم جنسی پشت درهای بسته بررسی می شوند. در سالن دادگاه یک پردهٔ سیاه میان لوتی و امیرخانی گذاشته اند تا یکدیگر را نبینند و رسانه های زیادی جلسه را دنبال می کنند. صبح، کیفرخواست، توضیح طرفین و مدارک کتبی شنیده شد و برای بعدازظهر شنیدن شهادت لوتی و امیرخانی برنامه ریزی شده بود.

این اتهام در قانون فنلاند چه جایگاهی دارد؟

«وادار کردن به عمل جنسی» (pakottaminen seksuaaliseen tekoon) عنوان جرمی در قانون جزای فنلاند بود که اعمال جنسی غیر از آمیزش را در بر می گرفت؛ وقتی کسی با زور یا تهدید، یا با سوءاستفاده از ترس و درماندگی دیگری، او را به چنین عملی وادار کند. مجازات آن جریمهٔ نقدی یا حداکثر سه سال زندان بود. این عنوان از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳ (۱۱ دی ۱۴۰۱) با اصلاح کامل قانون جرایم جنسی حذف شد و چنین رفتاری حالا «تعرض جنسی» (seksuaalinen kajoaminen) نام دارد. چون ماجرای این پرونده مربوط به ۲۰۱۶ است، اتهام با قانون همان زمان مطرح شده است.

از چه لحظه ای یک رفتار جرم جنسی است؟

این مهم ترین نکتهٔ این پرونده برای هر کسی است که در فنلاند زندگی می کند. از اصلاح قانون در ۲۰۲۳، معیار اصلی در قانون فنلاند رضایت آزادانه است، نه اینکه طرف مقابل مقاومت کرده باشد یا نه:

• لمس و بوسه بدون رضایت می تواند جرم باشد؛ حتی از روی لباس و حتی اگر کوتاه باشد.
• سکوت یا بی حرکتی رضایت نیست. قانون تازه صریحاً می گوید کسی که از ترس یا شوک خشکش زده (lamaantuminen) رضایت نداده است.
• رضایت را می شود هر لحظه پس گرفت. رضایت به یک کار، رضایت به کار بعدی نیست.
• پیام و عکس هم حساب است. فرستادن عکس یا پیام جنسی ناخواسته می تواند جرم باشد و پخش کردن عکس جنسی کسی بدون اجازه اش جرم جداگانه ای است (seksuaalisen kuvan luvaton levittäminen).
• هر چیزی بعدها می تواند مدرک شود. پیام ها، عکس ها، پیام عذرخواهی و گفته های شاهدان سال ها بعد هم می توانند در دادگاه به کار بروند؛ در همین پرونده هم به پیامی اشاره شده که شرکت سازنده در آن از لوتی عذرخواهی کرده بود.

اینکه یک رفتار مشخص جرم بوده یا نه، فقط با دادگاه است. در این پرونده هم دادگاه هنوز تصمیمی نگرفته است.

ماجرا چطور علنی شد؟

تابستان گذشته لوتی در مستند گروه PMMP گفت در فیلمبرداری یک سریال تلویزیونی قربانی خشونت جنسی شده است. او نام برنامه و فرد متهم را نگفت، اما بعدها روزنامهٔ هلسینگین سانومات (Helsingin Sanomat) فاش کرد که برنامه Julkkisselviytyjät بوده است. این روزنامه پیامی را هم دید که در آن شرکت سازندهٔ برنامه، Warner، به خاطر رفتار هم تیمی لوتی، یعنی امیرخانی، از او عذرخواهی کرده بود.

امیرخانی آن زمان در پستی در اینستاگرام هر کار خلاف قانونی را رد کرد. او پیش تر هم گفته بود به خاطر رفتار منفی اش در فیلمبرداری آن برنامه عذرخواهی کرده است.