تصور کنید مسئول همه کارهای روزمره یک کودک هستید، اما برای بردن او به یک سفر آخر هفته باید از کس دیگری اجازه بگیرید.
این زندگی مارن (Maaren) ۳۴ ساله است. او و همسرش در فنلاند پدر و مادر جایگزین (sijaisvanhempi) هستند؛ یعنی کودکانی را که اداره حمایت از کودک (lastensuojelu) از خانواده شان جدا کرده، در خانه خود بزرگ می کنند. مارن برای حفظ حریم خصوصی کودکان فقط با نام کوچک خود صحبت کرده و نمی گوید چند فرزند خودش و چند فرزند جایگزین دارد.
چرا برای سفر باید اجازه گرفت؟
مارن و همسرش در خانه مسئولیت کامل پدر و مادر را دارند، اما درباره سفرهای تعطیلات و حتی سرگرمی های کودک، دیگران تصمیم می گیرند. مارن این را تازه در زندگی روزمره کاملا فهمید: «یک بار به ما گفتند که خانواده جایگزین بیشتر از همه می تواند درباره منوی غذای روز تصمیم بگیرد.»
کارهای روزمره با خانواده جایگزین است، اما تصمیم های بزرگ تر، مثل درمان و تحصیل، با سرپرست های قانونی کودک و مددکار اجتماعی است. مارن می گوید: «مثلا برای هر سفری باید اجازه بگیریم. نمی شود همین طوری برای آخر هفته به سفر دریایی سوئد رفت.»
برنامه ها با اداره حمایت از کودک هماهنگ می شود و ممکن است عوض شود. اگر دیدار کودک با خانواده اصلی اش ناگهان لغو شود، برنامه های خانواده جایگزین هم لغو می شود. مارن می گوید حالا وقتی کسی آنها را به جشنی دعوت می کند، فقط می تواند بگوید «همان روز خبر می دهم.» آنها حتی وقتی کودکان به خانه خود سر می زنند هم مسئولند و اگر دیدار نیمه کاره بماند، باید آماده باشند کودک را برگردانند.
زندگی روزمره یک خانواده جایگزین چطور است؟
وقتی کودکی به خانه می آید، اول باید زندگی را خیلی کوچک، آرام و منظم کرد. مارن می گوید: «برای کسی که از بیرون نگاه می کند سخت است بفهمد که جدا شدن کودک از خانه اش، به خودی خود تجربه ای آسیب زا است؛ مهم نیست دلیل جدا شدن چه بوده است.» کودک به محیطی کاملا تازه می آید و در بدترین حالت شهر، مدرسه و دوستانش هم عوض می شود.
«فرزند خودت را از اول می شناسی. با کودک جایگزین همه چیز را باید کم کم یاد گرفت، چون او یک کودک کامل است.»
به گفته مارن، با کودک، بزرگسالان زندگی او هم می آیند: سرپرست ها و خویشاوندان. این ممکن است سخت باشد، چون شیوه فکر و حرف زدنشان را نمی شناسی، اما او آن را ثروت می داند. به نظر او مهم است که بتوان خود را جای پدر و مادر اصلی گذاشت، و در عین حال غم آنها را بر دوش خود نگرفت.
آیا دل بستن به کودکی که شاید برگردد سخت نیست؟
کودک همیشه ممکن است به خانواده اصلی اش برگردد و این خودش هدف اداره حمایت از کودک است. مارن بی درنگ جواب می دهد: «دل بستن به کودک سخت نیست. فکر می کنم قلبم تحملش را دارد. هر کودکی سزاوار عشق کامل و بی چشمداشت است، هر جا که باشد.» حتی وقتی نگهداری تمام می شود، خانواده جایگزین می تواند در زندگی کودک بماند؛ مثلا به عنوان خانواده حمایتی (tukiperhe).
مارن می گوید: «من کودکان را کار نمی دانم، آنها بخشی از خانواده اند. کار، اداری بازی ها و جلسه های حمایت از کودک است.»
چه کسی در فنلاند می تواند خانواده جایگزین شود؟
- فنلاند همیشه به خانواده های جایگزین تازه نیاز دارد.
- خانواده با فرزند، زوج بدون فرزند و حتی یک بزرگسال تنها می توانند خانواده جایگزین شوند.
- هر کسی که می خواهد خانواده جایگزین شود، باید دوره آمادگی پراید (Pride-valmennus) را بگذراند. در این دوره آمادگی او برای این کار سنجیده می شود. مارن و همسرش این دوره را زمستان گذشته گذراندند.
- خانواده جایگزین با منطقه خدمات رفاهی (hyvinvointialue) قرارداد می بندد (toimeksiantosopimus) و حق الزحمه نگهداری (hoitopalkkio) و هزینه های کودک (kulukorvaus) را می گیرد. این رابطه استخدامی نیست.
- خانواده جایگزین در هر ماه ۲ روز مرخصی قانونی دارد که در آن کس دیگری از کودکان مراقبت می کند.
آمار از موسسه ملی سلامت و رفاه فنلاند (THL) و اتحادیه نگهداری خانوادگی (Perhehoitoliitto).





































