زودترین فروپاشی گرداب قطبی (polaaripyörre) در تاریخ اندازه گیری ها پشت سر گذاشته شده است و اثر آن ممکن است به زودی در هوای اروپا هم دیده شود. با این حال، بادهای غربی در لایه استراتوسفر دوباره در حال قدرت گرفتن است. این ارزیابی آنا لاتوالا (Anna Latvala)، هواشناس شرکت هواشناسی فنلاندی فورکا (Foreca) است.
در آغاز ماه نوامبر، گرداب قطبی استراتوسفر که دور منطقه قطب شمال می چرخد از اطراف قطب به کناری لغزید و به دو مرکز جدا تقسیم شد. همزمان دمای استراتوسفر در برخی نقاط ده ها درجه از حد معمول گرم تر شد.
گرمایش ناگهانی استراتوسفر (SSW) چیست؟
به چنین وضعیتی گرمایش ناگهانی استراتوسفر یا SSW (sudden stratospheric warming) می گویند. در جریان یک SSW مهم، باد میانگین در عرض جغرافیایی ۶۰ درجه در استراتوسفر از غربی به شرقی برمی گردد. این اتفاق در این زمستان به شکلی بی سابقه زود رخ داد: ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (۱۱ نوامبر ۲۰۲۶).
از جمله چیزهایی که می تواند گرداب قطبی را ضعیف کند، حرکت موجی جو است که پرفشارهای مسدودکننده گسترده به وجود می آورند. پس اثر در هر دو جهت است: الگوی بزرگ هوا می تواند گرداب قطبی را مختل کند و گرداب قطبی هم به نوبه خود می تواند هوا را حتی با چند هفته تاخیر تغییر دهد. پس از SSW، برای نمونه در شمال اروپا احتمال هوای سرد بیشتر می شود.
اکنون در آستانه زمستان هوا در حال تغییر است و این می تواند دست کم تا حدی ناشی از ضعیف شدن گرداب قطبی باشد.
هوای فنلاند در پایان نوامبر چگونه می شود؟
دما در نیمه دوم نوامبر پایین می آید و بارش ها در مناطق بیشتری، تا جنوب فنلاند، به شکل برف خواهد بود. این که چه یخبندان های سختی در راه است هنوز نامشخص است.
هم در پیش بینی های روزانه و هم در پیش بینی ماهانه هفته به هفته، شکل گیری یک پرفشار در شمال اروپا دیده شده است. جای آن هنوز از یک پیش بینی به پیش بینی دیگر تغییر کرده و همین موضوع اثر بزرگی بر هوای پایان نوامبر و اوایل دسامبر دارد:
- پرفشار درست بالای فنلاند هوا را بدون بارش و کم باد نگه می دارد. در این حالت اگر آسمان صاف باشد و ابر مه شکل نگیرد، یخبندان به آسانی شدیدتر می شود.
- پرفشار در غرب فنلاند باد سرد شمالی یا شمال غربی به همراه می آورد، اما باد شدید می تواند همزمان جلوی سخت ترین یخبندان ها را بگیرد. در شرایط مناسب، باد ملایم فون (föhn) هم ممکن است.
- اگر پرفشار به روشنی در شرق فنلاند بماند، باد از جنوب می وزد. در این حالت هوا از سناریوهای دیگر ابری تر و مرطوب تر خواهد بود.
این هم ممکن است که به جای یک پرفشار مسدودکننده قوی، چند منطقه پرفشار ضعیف و کوتاه مدت شکل بگیرد. در آن صورت هوا از روزی به روز دیگر تغییر می کند.
ادامه زمستان چه می شود؟
اختلال آغاز نوامبر در استراتوسفر فقط گذرا بود و گرداب قطبی هم اکنون از آن بهبود یافته است. طبق پیش بینی، بادهای غربی تا پایان ماه حتی از میانگین این وقت سال هم قوی تر می شود.
گرداب قطبی احتمالا در سراسر دسامبر قوی می ماند. اگر اثر آن تا سطح زمین برسد، الگوی هوای سرد رو به سست شدن می گذارد.
با این حال، ضعیف شدن زودهنگام گرداب قطبی مانع از آن نمی شود که این اتفاق بعدتر در همین زمستان دوباره رخ دهد. در تاریخ، زمستان هایی با دو SSW هم بوده است، هرچند رایج نیست.
جو یک کل به هم پیوسته است و پدیده های دوردست بر گرداب قطبی و در نهایت تا هوای اروپا اثر می گذارد. در این زمستان، وضعیت باد بر فراز خط استوا به سود گرمایش ناگهانی استراتوسفر نیست، اما ال نینوی (El Niño) بسیار قوی در اقیانوس آرام اوضاع را پیچیده می کند. بر اساس برخی پژوهش ها، در سال های ال نینو احتمال هوای سرد و گرداب قطبی ضعیف در نیم کره شمالی در میانه و پایان زمستان بیشتر می شود.
در نهایت تازه در دل زمستان معلوم می شود که آیا گرداب قطبی پیش از بهار آینده یک بار دیگر ضعیف می شود یا نه.






































