قدرت خرید خانوارها در فنلاند دارد بهبود پیدا میکند — ولی نه برای همه. بر پایهٔ تحلیل تازهٔ لابوره (Labore)، مؤسسهٔ پژوهش کار و اقتصاد، این بهبود بسیار نابرابر پخش شده است: قدرت خرید کم‌درآمدترین دهک امسال هم ضعیف‌تر می‌شود، در حالی که پردرآمدترین دهک رشد میکند.
تغییر قدرت خرید کم‌درآمدترین دهک در ۲۰۲۶
تغییر قدرت خرید پردرآمدترین دهک در ۲۰۲۶
واحد درصد فاصله در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶
«دهک درآمدی» یعنی چه؟
همهٔ خانوارها را از کم‌درآمد به پردرآمد مرتب می‌کنند و به ده گروه مساوی تقسیم می‌کنند. هر گروه یک «دهک» است. دهک اول یعنی ده درصدِ کم‌درآمدترین، و دهک دهم یعنی ده درصدِ پردرآمدترین.
پس وقتی می‌گوییم قدرت خرید دهک اول ۳٫۵ درصد کم شده، یعنی برای یک‌دهمِ پایینیِ جامعهٔ فنلاند، آنچه با درآمدشان می‌توانند بخرند نسبت به سال پیش کمتر شده است.
این فاصله از کجا می‌آید؟
به گفتهٔ لابوره، فاصله عمدتاً از این می‌آید که درآمد اسمیِ در دسترس در گروه‌های مختلف به شکل‌های متفاوتی تغییر میکند — نه از قیمت‌ها.
«قدرت خرید کم‌درآمدترین‌ها چند سال است ضعیف‌تر شده، و این مسیر در سال ۲۰۲۶ هم برنمی‌گردد. این تفاوت را قیمت‌ها توضیح نمی‌دهند، بلکه این واقعیت که درآمدها در گروه‌های درآمدی مختلف بسیار متفاوت تغییر می‌کنند.»
این را میلا نیوسولا (Milla Nyyssölä)، پژوهشگر ارشد لابوره، در اطلاعیهٔ این مؤسسه گفته است.
تحلیل لابوره دو گروه را نام می‌برد که وضعشان از بقیه بدتر است:
— کسانی که اجاره‌نشین‌اند
— والدین تنها (خانوارهایی که یک نفر بچه‌ها را بزرگ میکند)
برای بسیاری از ما که در فنلاند زندگی می‌کنیم، دست‌کم یکی از این دو شرط برقرار است. اجاره‌نشینی در میان خانوارهای مهاجر بسیار رایج‌تر از میانگین کشور است، و همین باعث می‌شود اثر این روند روی ما مستقیم‌تر باشد.
چرا لابوره می‌گوید این وضعیت «تاریخی» است
به گفتهٔ لابوره، این وضعیت از نظر تاریخی استثنایی است.
در سال‌های رشدِ پس از رکود بزرگ دههٔ ۱۹۹۰، فاصلهٔ رشد میان گروه‌های درآمدی هم زیاد بود — ولی در آن دوره قدرت خرید کم‌درآمدترین دهک پایین نمی‌آمد؛ فقط کندتر از بقیه بالا می‌رفت.
تفاوت امروز همین است: یک گروه بالا می‌رود و گروه دیگر نه کندتر، بلکه پایین می‌رود. و وقتی این وضع چند سال پشت سر هم تکرار شود، فاصله دیگر یک عدد سالانه نیست؛ در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ به بیش از ۱۶ واحد درصد می‌رسد.
این خبر چه اهمیتی برای ایرانیان ساکن فنلاند می تواند داشته باشد؟
این گزارش مستقیم به زندگی روزمرهٔ بسیاری از ایرانیان ساکن فنلاند مربوط است، چون لابوره دو گروه اجاره نشین ها و والدین تنها را آسیب پذیرترین گروه ها معرفی کرده و اجاره نشینی میان خانوارهای مهاجر از میانگین کشور رایج تر است. اگر درآمد خانوار شما پایین است، بهتر است بودجهٔ ماهانه، به ویژه هزینهٔ اجاره، را بازبینی کنید و بررسی کنید که آیا حق دریافت کمک هزینه های کلا را دارید یا نه، چون طبق این تحلیل افت قدرت خرید از تغییر درآمدها می آید نه از قیمت ها. همچنین اگر تنها سرپرست فرزندان هستید، پیگیری تغییرهای درآمد و مزایا در سال ۲۰۲۶ اهمیت بیشتری پیدا می کند.
این یک پیش‌بینی است، نه آمار قطعی. ارقام ۲۰۲۶ از تحلیل لابوره می‌آید و تا پایان سال ممکن است تغییر کند.
منبع: Yle — گزارش یان فردریکسون (Jan Fredriksson)، ۶ مهر ۱۴۰۵ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶)، بر پایهٔ تحلیل مؤسسهٔ پژوهش کار و اقتصاد (Labore).
