سینه و باسن لخت، حتی در بار و روی پیست رقص؛ عکس‌ها بهشت برهنه را نشان می‌دهند

چرا در کشوری که «خجالتی» است؟

کلیشه این است که برخورد بریتانیایی‌ها با برهنگی معذب و بازدارنده است، دست‌کم در مقایسه با اروپای مرکزی یا کشورهای شمال اروپا. در سونا، لباس شنا محکم سر جایش می‌ماند؛ در رختکن‌ها و دوش‌های عمومی هم لباس‌عوض‌کردن و شست‌وشو بیشتر در اتاقک‌های خصوصی انجام می‌شود.

و شاید دقیقاً به همین دلیل است که در این کشور برای ناتوریسم سازمان‌یافته تقاضا وجود داشته.

مارک باس (Mark Bass)، رئیس تشکل British Naturism، این کلیشه را تأیید می‌کند. به گفتهٔ او در بریتانیا برهنگی از راه چیزی مثل فرهنگ سونا آشنا نشده، و به همین دلیل مثلاً اعضای یک خانواده همدیگر را در خانه برهنه نمی‌بینند. برهنگی اینجا با شرم گره خورده است.

«ما می‌کوشیم فضاهایی بسازیم که آدم‌ها در آن بتوانند خودشان باشند. در کشورهایی مثل فنلاند لزوماً همین نیاز به فرهنگ ناتوریستی وجود ندارد.»

قانون چه می‌گوید؟ فنلاند در برابر انگلیس

باس به نکتهٔ جالبی اشاره می‌کند: در فرهنگ بریتانیایی ممکن است به برهنگی با اکراه نگاه شود، ولی قانون این کشور در این زمینه به‌مراتب آزادتر است از خیلی از کشورهای اروپایی که در باقی چیزها لیبرال‌ترند. به گفتهٔ او برهنگی در مکان عمومی در بریتانیا جرم نیست.

مارک باس کیست؟

باس یکی از شناخته‌شده‌ترین مدافعان ناتوریسم و حقوق ناتوریست‌ها در بریتانیاست. کار اصلی‌اش اما این نیست: او دکترای زیست‌پزشکی دارد و در دانشگاه شفیلد کار می‌کند.

در خانوادهٔ کودکی‌اش برهنگی چیز آشنایی نبود. اوایل دههٔ ۲۰۰۰ تصادفی و از طریق دوستان دانشگاهی‌اش با این کار آشنا شد: آن‌ها همیشه لباس نمی‌پوشیدند، پس گاهی برهنه با هم وقت می‌گذراندند، و باس آن موقع حتی نمی‌دانست چیزی به نام ناتوریسم وجود دارد.

کمی پیش از سی‌سالگی به British Naturism پیوست، چون برنامه‌های این تشکل برایش جالب بود. خانواده‌اش هم تعجب نکردند؛ به‌خصوص مادرش با تشویق مثبت برخورد کرد. وقتی گفت می‌رود به شنای ناتوریستی، از نظر مادرش فقط «کار خوشایندی» به نظر رسید، و مادر بعدها خودش هم در یکی از برنامه‌ها شرکت کرد تا امتحانش کند.

بار اول چه حسی دارد؟

بار اول طبیعتاً استرس داشت. لباس درآوردن میان آدم‌های ناشناس چه حسی دارد؟ پاسخ باس کوتاه است: همه همین را می‌پرسند، و هیچ اتفاقی نیفتاد، هیچ‌کس حتی به او توجه نکرد.

«می‌تواند یک ضدِ اوج واقعی باشد. تجربهٔ بیشتر آدم‌ها همین است: در همان چند دقیقهٔ اول حس راحتی می‌آید، چون هیچ‌کس خیره نمی‌شود و هیچ‌کس نظر نمی‌دهد.»

چرا این کار حال روان را بهتر می‌کند؟

باس معتقد است اثر مثبت و بزرگ ناتوریسم بر ذهن دقیقاً از همین‌جا می‌آید. تحقیق‌های متعددی هم، از جمله پژوهشی در گلداسمیتس، از مجموعهٔ دانشگاه لندن، نشان داده‌اند که این کار بر عزت نفس، تصویر بدن و سلامت روان اثر مثبت دارد.

«همهٔ ما در بدن‌مان عیب داریم: جاهای شُل‌شده، زخم، برجستگی و دست‌انداز در جاهایی که دوست‌شان نداریم. همه این‌ها را دارند و اشکالی هم ندارد. بودن میان آدم‌های برهنه این را آشکار می‌کند. همین باعث می‌شود با خودِ خودمان راحت‌تر باشیم.»

باس افسوس می‌خورد که در بریتانیای امروز، برخلاف دوران کودکی خودش، آدم‌ها حتی در رختکن عمومی هم دیگر با بدن‌های متفاوت روبه‌رو نمی‌شوند. به نظر او نگاه به برهنگی فقط بدتر شده است، و دلیلش ناامنی خودِ آدم‌هاست: در بدن‌شان حس خوبی ندارند، پس حریم خصوصی می‌خواهند و از هم جدا می‌افتند.

نتیجه‌اش این است که آدم‌ها فقط تصویر براق و گزینش‌شدهٔ بدن را در شبکه‌های اجتماعی و رسانه می‌بینند، و همین فشار ظاهر را از قبل هم بیشتر می‌کند.

به نظر باس، به‌ویژه جوان‌ها از دیدن بدن‌هایی در هر سن و هر شکل سود می‌برند. او تراژیک می‌داند که آدم‌های بیست‌وچندساله درگیر عقدهٔ بدن‌اند، در حالی که در اوج فیزیکی عمرشان هستند. آدم‌ها معمولاً فقط در سن بالاتر بدن‌شان را می‌پذیرند.

چقدر رشد کرده؟

بیشتر اعضای British Naturism میان‌سال و بالاتر هستند، ولی فعالان جوان از همیشه بیشترند و شمار اعضا به‌روشنی در حال رشد است. در یک نظرسنجی که این تشکل در سال ۲۰۲۲ سفارش داد، ۱۴ درصد جمعیت بریتانیا، حدود ۶٫۷۵ میلیون نفر، خودشان را ناتوریست یا نودیست توصیف کردند:

باس خودش هشدار می‌دهد که روش نظرسنجی هم در این سال‌ها تغییر کرده و شمار ناتوریست‌ها با تعداد اعضای تشکل‌ها همخوانی ندارد. ولی این اندازه تفاوت، به گفتهٔ او، به تغییر طرز فکر اشاره می‌کند. گرایش مثبت به‌ویژه در گروه سنی جوانان بالغ در حال فراگیر شدن است.

تشکل در دوران کرونا موج عضوگیری واقعی را تجربه کرد. تفسیر باس این است که آدم‌ها دنبال راهی بودند برای آوردن آزادی بیشتر به زندگی‌شان:

«زندگی جوان‌ها امروز از خیلی جهات محدودتر است، و ناتوریسم می‌تواند راهی باشد برای اینکه آدم زندگی را بیشتر به دست خودش بگیرد.»

ساختارش هم از کشوری به کشوری فرق دارد: در آلمان ناتوریسم حول باشگاه‌های بزرگ با صدها یا هزاران عضو سازمان یافته، ولی در بریتانیا کار در جمع‌های کوچک‌ترِ فعال و برنامه‌های خودشان می‌گذرد.

پس بحث جنسی در میان نیست؟

باس می‌گوید چیزی که ناتوریست‌های بریتانیایی بیش از همه برایش ارزش می‌گذارند، تجربهٔ باهم‌بودن است. حدسش این است که این کار آدم‌های همدل را جذب می‌کند: نظر سیاسی‌شان می‌تواند هر چیزی باشد، ولی برای آزادی، احترام به دیگران و امکان بیان خود ارزش می‌گذارند.

یک برداشت غلط رایج این است که ناتوریسم عنصری جنسی دارد. کسی که با این خیال سر برنامه‌ها می‌رود ناامید می‌شود. به گفتهٔ باس، ناتوریست‌ها هم می‌توانند با هم ارتباط بگیرند و عاشق شوند، ولی این از ناتوریسم نمی‌آید؛ این چیزی است که برای آدم‌ها اتفاق می‌افتد.

در برنامه‌ها اصول «فضای ایمن» رعایت می‌شود و برای رفتار نامناسب تحمل صفر وجود دارد. به تخمین باس، در یک شب‌نشینی ناتوریستی تلاش‌های مزاحم برای مخ‌زدن کمتر از یک پاب معمولی است.

او به یک تفاوت دیگر هم اشاره می‌کند؛ با طنز:

«در خیلی از تفرجگاه‌های اروپایی وقتی شب می‌شود و سرویس الکل شروع می‌شود، لباس‌ها را می‌پوشند، شاید خودکنترلی ندارند! اینجا می‌توانی تمام مدت در فستیوال ناتوریستی برهنه باشی. لباس جلوی رفتار بد را نمی‌گیرد؛ آدم باید همیشه یک‌شکل رفتار کند، با احترام به دیگران.»

اگر کسی بخواهد امتحان کند

بخشی از برنامه‌ها فقط برای اعضاست، ولی بخشی برای هر علاقه‌مندی باز است، از جمله گردشگرها. اعضای انجمن‌های ناتوریستی ملی در کشورهای دیگر هم از همان مزایای اعضای محلی بهره‌مند می‌شوند.

پیشنهاد خودِ باس برای شروع: یک شنای برهنهٔ سازمان‌یافته. آستانه‌اش به‌شکل دلپذیری پایین است و زیر آب، که بدن پیدا نیست، عادت‌کردن آسان‌تر می‌شود.

بعد از آن هم می‌شود به برنامه‌ها آمد، حتی یک پیاده‌روی در آرامش حومهٔ شهر. و به گفتهٔ باس، به لطف همان ادب سرشناس بریتانیایی، واکنش ناخوشایند از سوی رهگذرها بی‌نهایت کم پیش می‌آید:

«هر چه پیش بیاید، آدم‌ها مؤدب‌اند! بیشتر رهگذرها با خوش‌رویی سلام می‌کنند، و خیلی‌ها می‌گویند کاش جرئت می‌کردند خودشان هم همین کار را بکنند.»