وزارت دارایی فنلاند امروز، ۱۵ مهر ۱۴۰۵ (۷ اکتبر ۲۰۲۶)، سندی منتشر کرد با عنوان «Luota tulevaan» («به آینده اعتماد کن») و در آن پیشنهاد داد که حداقل سن بازنشستگی تا ۷۰ سال بالا برود.
روش پیشنهادی تدریجی است: برای هر گروه سنی شش ماه بالاتر از گروه قبلی، تا وقتی که حداقل سن بازنشستگی به ۷۰ سال برسد. بعد از آن، همان‌طور که در نظام امروزی هست، این سن دوباره به تغییر امید زندگی گره می‌خورد.
مهم: این قانون نیست
آنچه منتشر شده یک virkapuheenvuoro است — «سخن کارمندان دولت». یعنی کارشناسان و مدیران اداری وزارت دارایی، نه سیاستمداران، فهرستی از پیشنهادهایشان را پیش از دورهٔ پارلمانی بعدی روی میز می‌گذارند تا در مذاکرات تشکیل دولت دربارهٔ آن بحث شود.
هیچ‌کدام از این‌ها امروز اجرا نمی‌شود. تصمیمش با دولتی است که بعد از انتخابات پارلمانی ۲۰۲۷ تشکیل می‌شود، و خودِ وزارت هم می‌گوید اثر کامل تغییرات سن بازنشستگی «فقط در بازهٔ زمانی بلند» دیده خواهد شد.
حداقل سن بازنشستگی امروز چند سال است؟
برای آنکه بشود پیشنهاد ۷۰ سال را سنجید، باید دانست نقطهٔ شروع کجاست. طبق مرکز تأمین بازنشستگی فنلاند (ETK):
— متولدان ۱۹۵۴ و پیش از آن می‌توانستند در ۶۳ سالگی بازنشسته شوند.
— از متولدان ۱۹۵۵ به بعد، این سن برای هر گروه سنی سه ماه بالا رفت تا به ۶۵ سال رسید.
— برای متولدان ۱۹۶۵ و بعد از آن سن بازنشستگی به امید زندگی گره خورده است و نخستین بار در سال ۲۰۳۰ اعمال می‌شود.
پس پیشنهاد وزارت دارایی یعنی افزودن پنج سال دیگر روی چیزی که همین حالا هم رو به بالا بود.
وزارت چه اثری برای این کار محاسبه کرده؟
استدلال وزارت این است که از این پس باید تمرکز را روی بلندتر کردن عمر کاری و بالا بردن نرخ مشارکت پدر و مادرهای بچه‌های کوچک گذاشت.
شاغل بیشتر — برآورد اولیهٔ وزارت از اثر بالا بردن سن بازنشستگی
شاغل بیشتر — برآورد اثر حذف یا کوتاه کردن جدی کمک‌هزینهٔ نگهداری کودک در خانه
فروش پیشنهادی سهام بورسی دولت، برای هدایت پول به شرکت‌های در حال رشد
«بر پایهٔ محاسبات اولیه، اثر اشتغالی بالا بردن سن بازنشستگی می‌تواند حدود ۵۰ تا ۱۲۰ هزار شاغل باشد.»
در همان سند چه چیزهای دیگری پیشنهاد شده
سن بازنشستگی تنها بند این سند نیست. گزینه‌های مشخصی که وزارت دارایی نام می‌برد:
— حذف کمک‌هزینهٔ نگهداری کودک در خانه (kotihoidontuki).
— حذف اختیار ویژهٔ سنی در بازنشستگی از کارافتادگی (työkyvyttömyyseläke).
— حذف استثناهای سنی باقی‌مانده در بیمهٔ بیکاری.
— شهریهٔ سالانهٔ تحصیلی برای دانشجویان داخلی‌ای که مدرک دومی در همان سطح می‌خوانند — به گفتهٔ وزارت این کار شانس کسانی را که برای نخستین بار دنبال جای دانشگاه‌اند بیشتر می‌کند.
— کم کردن شمار شهرداری‌ها: «بخش شهرداری باید چنان اصلاح شود که تعداد شهرداری‌ها کاهش یابد.»
— هرس کردن یارانه‌های شرکتی: به گفتهٔ وزارت «به اندازهٔ صدها میلیون یورو» یارانهٔ مستقیم و یارانهٔ مالیاتی قابل حذف وجود دارد.
چرا الان؟
به گفتهٔ وزارت، وضع مالیهٔ عمومی فنلاند باید سریع بهتر شود تا چرخهٔ بدهی متوقف و نسبت بدهی نزولی شود. تعدیلی که قواعد مالی اتحادیهٔ اروپا می‌خواهد، به نظر وزارت در وهلهٔ نخست فقط با صرفه‌جویی در هزینه‌ها و سخت‌تر کردن مالیات ممکن است.
«استفاده از فرصت‌های فنلاند یک هدف مشترک می‌خواهد و توانِ تصمیم‌گرفتن و اجرا کردن آن. همهٔ اصلاحات لازم قابل اجرا هستند.» — یوها مایانن، دبیر دولت و رئیس دفتر وزارت دارایی
«کار تعدیل مالیهٔ عمومی متأسفانه حالا آن‌قدر بزرگ است که ناگزیر بر زندگی روزمرهٔ بسیاری از فنلاندی‌ها اثر می‌گذارد. ولی مهم است مطمئن شویم که دولت رفاه در سال‌های آینده هم قابل تأمین مالی است.» — لاوری کایانویا، هماهنگ‌کنندهٔ سیاست اقتصادی وزارت دارایی
وزارت در همان سند می‌گوید هوش مصنوعی می‌تواند در سال‌های آینده سود چشمگیری به خدمات، زندگی کاری و کل جامعه برساند، و پیشنهاد می‌دهد بودجهٔ دولتی به‌سوی حمایت‌هایی برود که رشد و نوسازی می‌آورند.