صدها مدیر شرکت، سیاست‌گذار و کارشناس در هلسینکی در اجلاس Talent Boost جمع شدند تا دربارهٔ یک پرسش حرف بزنند: فنلاند چطور می‌تواند نیروی کار از خارج جذب کند، استخدام کند و نگه دارد.
بر سر نیاز، اختلافی نیست. جمعیت فنلاند پیر می‌شود و چند رشته با کمبود نیروی متخصص روبه‌رویند. ولی خبرنگار Yle News که با شرکت‌کنندگان گفت‌وگو کرده، این را می‌نویسد: خوشامد به اندازهٔ دعوت روشن نیست.
دلیلش سه چیز است که هم‌زمان اتفاق افتاده: دولت چند بخش از سیاست مهاجرتی را سخت‌تر کرده، بیکاری در فنلاند بالاترین در اتحادیهٔ اروپا است، و احتمال بیکار بودن افراد متولد خارج بیشتر از متولدان فنلاند است.
نگه‌داشتن، نه فقط آوردن
اجلاس Talent Boost از سال ۲۰۱۷ برگزار می‌شود و برنامهٔ گسترده‌تری با همین نام پشت آن است که وزارت اقتصاد و اشتغال همراه با وزارت آموزش و فرهنگ هماهنگش می‌کند.
مِقا گوسوامی (Megha Goswami)، یکی از میزبانان اجلاس، می‌گوید زنده نگه داشتن این موضوع در دستور کار سیاسی، پیش از بحث‌های پیش روی مجلس، ضروری است.
«فکر می‌کنم مهم است که نگه‌داشتن استعداد دیده شود، دربارهٔ آن حرف زده شود، روی رادار باشد. اگر در قانون نباشد، اگر اولویت بالا نباشد، وقتی انتخابات برسد از قلم می‌افتد.»
مِقا گوسوامی
جذب از یک سو، سخت‌گیری از سوی دیگر
اووین هوپه‌آکتو (Owain Hopeaketo)، مدیر پروژهٔ متخصصان بین‌المللی در اتحادیهٔ مهندسان و معماران دانشگاهی فنلاند (TEK)، می‌گوید وضع بازار کار کار را به‌ویژه سخت کرده است.
«می‌دانیم وضعیت بازار کار خوب نیست. از نظرسنجی‌های اعضای بین‌المللی‌مان می‌بینیم که نگرانی زیادی دربارهٔ آینده هست، دربارهٔ جایگاهشان در آینده، و همچنین همین حالا پیدا کردن کار سخت است.»
اووین هوپه‌آکتو
هم‌زمان قانون‌های مهاجرت تغییر کرده است. کارگر خارجی‌ای که با اجازهٔ اقامت بر پایهٔ کار در فنلاند است و بیکار می‌شود، سه یا شش ماه مهلت دارد تا کار تازه پیدا کند، وگرنه ممکن است اجازهٔ اقامتش لغو شود.
تغییرهای دیگر، از جمله شرط‌های سخت‌تر برای پیوستن خانواده و برای اقامت دائم، هم می‌تواند روی این تصمیم اثر بگذارد که آدم زندگی‌اش را در فنلاند بسازد یا نه. این‌ها نه‌فقط فشار زیادی روی فرد می‌گذارند، بلکه حس بی‌ثباتی و تنهایی می‌آورند.
ریکا لویسامو (Riikka Loisamo)، بنیان‌گذار شرکت مشاورهٔ Bigger Pond و مدیرعامل پیشین The Shortcut، بر نیاز به ثبات تأکید می‌کند.
«هر وقت کسی به خارج مهاجرت می‌کند، فکر می‌کنم خواستهٔ منطقی‌ای است که محیطی باثبات برای زندگی داشته باشد و بتواند بفهمد چطور زندگی‌اش را بسازد.»
ریکا لویسامو
«دورهٔ حفاظت»: قاعده‌ای که اگر کارتان تمام شد به شما می‌خورد
این جعبه افزودهٔ ماست و همهٔ جزئیاتش امروز از صفحهٔ خود ادارهٔ مهاجرت (Migri) خوانده شده، نه از گزارش خود Yle.
اگر قرارداد کاری‌تان پیش از پایان اعتبار اجازهٔ اقامت تمام شود، اجازهٔ اقامت بلافاصله لغو نمی‌شود. شما یک دورهٔ حفاظت (suoja-aika) دارید تا کار تازه پیدا کنید. Migri تا پایان این دوره اصلاً بررسی لغو را شروع نمی‌کند.
شش ماه برای این‌ها:
• اجازهٔ اقامت متخصص (specialist)
• کارت آبی اتحادیهٔ اروپا (EU Blue Card)
• اجازهٔ اقامت برای کار در مدیریت ارشد یا میانی
• انتقال درون‌شرکتی برای متخصص یا مدیر
• هر اجازهٔ اقامت کاری دیگری که دست‌کم دو سال داشته‌اید، از جمله اجازهٔ اقامت کارمند
سه ماه برای این‌ها، وقتی کمتر از دو سال داشته‌اید‌شان: اجازهٔ اقامت کارمند، پژوهش انجام‌شده در فنلاند، مدرک گرفته‌شده در فنلاند، کار در خدمت یک جامعهٔ دینی، کار در حوزهٔ فرهنگ و هنر، رسانه، سازمان‌های بین‌المللی، آماده‌سازی ورود یک شرکت به فنلاند، تحویل ماشین‌آلات یا سامانه، ورزشکار و مربی، مشاور، معلم یا مدرس مهمان، و توافق‌نامهٔ بین‌دولتی.
چند نکتهٔ مهم:
• کارفرما موظف است پایان قرارداد را ظرف ۱۴ روز در Enter Finland اعلام کند. همین اعلام است که می‌تواند بررسی لغو را به جریان بیندازد.
• اگر تا پایان دورهٔ حفاظت کار پیدا نکنید و پایهٔ اقامت دیگری نداشته باشید، باید فنلاند را ترک کنید، حداکثر تا تاریخ انقضای اجازهٔ اقامتتان. اگر اجازه زودتر از پایان دورهٔ حفاظت منقضی شود، همان تاریخ انقضا ملاک است.
• دورهٔ حفاظت وقتی به کار نمی‌آید که اجازهٔ اقامت به دلیلی غیر از پایان کار قابل لغو باشد.
• اقامت دائم با تمام شدن کار از بین نمی‌رود.
• لومائوتوس (lomautus) یعنی تعلیق موقت کار، معمولاً به لغو نمی‌انجامد اگر تاریخ پایانش معلوم باشد.
فهرست کامل در صفحهٔ پایان قرارداد کار در Migri. این تغییرها از ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵ اجرا شده‌اند.
کسانی که همین حالا این‌جا هستند
بحث فقط دربارهٔ آوردن آدم تازه نبود، دربارهٔ استفادهٔ بهتر از کسانی هم بود که همین حالا در فنلاندند.
اِرو تسیریکا (Ero Tsirika)، نایب‌رئیس هیئت‌مدیرهٔ انجمن زنان شاغل بین‌المللی فنلاند، می‌گوید استخری از استعداد بین‌المللی در کشور هست که کامل استفاده نمی‌شود.
«در بعضی صنعت‌ها این‌قدر استعداد همین حالا این‌جاست؛ دارند بیمهٔ بیکاری می‌گیرند، دنبال راه دیگری برای گذران زندگی‌اند، و این برای من هدر دادن استعداد است. کاملاً هدر دادن استعداد است.»
اِرو تسیریکا
تجربهٔ یک دانشجوی اوکراینی که به‌تازگی با یک تابلو در مرکز هلسینکی ایستاد و تقاضای کار کرد، نمونهٔ گویایی از سختی ورود به بازار کار فنلاند شده است. گوسوامی می‌گوید فنلاند باید نشان دادن توانایی را آسان‌تر کند.
«امیدوارم فنلاند بتواند استعداد را زودتر تشخیص دهد. استعداد نباید مجبور باشد با تمام توان فریاد بزند و با یک پوستر در ایستگاه قطار بایستد که لطفاً مرا استخدام کنید. باید آسان‌تر باشد.»
مِقا گوسوامی
چه چیزی فنلاند را جذاب می‌کند، چه چیزی نه
فنلاند مدت‌هاست کشور جذابی برای مهاجرت به شمار می‌رود: کیفیت زندگی خوب، نزدیکی به طبیعت و توازن خوب میان کار و زندگی. ولی ساختن شبکهٔ روابط نزدیک سخت است، یاد گرفتن زبان زمان می‌برد و هوا می‌تواند دشوار باشد.
گلن گاسن (Glenn Gassen)، مدیر مهاجرت شهر هلسینکی، می‌پذیرد که توازن کار و زندگی و طبیعت فنلاند جذاب است، ولی می‌گوید برای جا افتادن آدم‌ها می‌شود بیشتر کرد.
«فکر می‌کنم مهم است که وقتی آدم‌ها به فنلاند می‌آیند از آن‌ها پشتیبانی کنیم. که پیدا کردن دوست و ساختن شبکه آسان‌تر شود. فکر می‌کنم این چیزی است که احتمالاً می‌توانیم بهتر انجامش دهیم.»
گلن گاسن
با همهٔ این‌ها، کسانی که در اجلاس با استعداد بین‌المللی کار می‌کنند گفتند باور دارند فنلاند می‌تواند تغییر کند. هوپه‌آکتو یادآوری‌ای داشت که ارزش شنیدن دارد:
«اگر استعداد بین‌المللی هستی، چیزی به فنلاند می‌آوری که فنلاند ندارد. چه یک زبان باشد، چه پیشینه‌ات، چه نوع تحصیلاتت. پس آن چیزی را پیدا کن که باعث می‌شود از یک فنلاندی بهتر باشی. بین‌المللی بودن فقط ضعف نیست، قوت هم هست.»
اووین هوپه‌آکتو
پرسشی که برای فنلاند می‌ماند این است: آیا می‌تواند شرایطی بسازد که استعداد بین‌المللی را نه‌فقط به آمدن، بلکه به ماندن تشویق کند.
جعبهٔ «دورهٔ حفاظت» افزودهٔ ماست و در گزارش اصلی نیست؛ جزئیاتش امروز از سایت ادارهٔ مهاجرت فنلاند خوانده شده. گزارش Yle فقط به «سه یا شش ماه» اشاره کرده بود.
منبع: Yle News، گزارش هانا اندرسون (Hannah Anderson)، ۱۷ مهر ۱۴۰۵ (۹ اکتبر ۲۰۲۶).