شرکت کشتیرانی Viking Line می‌گوید دربارهٔ ماجرایی که آخر هفته در شبکه‌های اجتماعی جنجال به پا کرد اطلاعات بیشتری می‌خواهد: ماجرای خانواده‌ای پرجمعیت که خوراکی‌هایش در سطل زباله ریخته شد.

روایت این صحنه را زوجی ناظر که خودشان در آن کشتی بودند آخر هفته برای ایلتاسانومات تعریف کرده بودند. چون ماجرا رهایشان نکرده بود، مرد این زوج دربارهٔ آنچه دیده بود با یکی از کارکنان بخش ایمنی کشتی هم صحبت کرده بود.

شرکت: از خود خانواده بشنویم

یوهانا بویر سوانستروم (Johanna Boijer-Svahnström)، مدیر ارتباطات شرکت، می‌گوید امیدوار است همان خانواده خودش با شرکت تماس بگیرد تا بشود پیشینهٔ ماجرا را روشن کرد.

«این‌جا پرسش‌های باز خیلی زیادی هست، برای همین خواهش می‌کنیم همین خانواده با ما تماس بگیرد تا بتوانیم موضوع را بررسی کنیم.»
یوهانا بویر سوانستروم

به گفتهٔ او شرکت بررسی خواهد کرد که در کشتی چه گذشته، و همچنین اینکه چه کسی احتمالاً چه گفته یا چه کرده است.

«این‌جور چیزها همیشه بررسی می‌شود. به سود خود ماست که مرور کنیم چه اتفاقی افتاده.»
یوهانا بویر سوانستروم

جملهٔ منسوب به یکی از کارکنان

آخر هفته به ایلتاسانومات گفته شده بود که یکی از کارکنان کشتی گفته است: «بعدش همیشه همان رقص باران شروع می‌شود، وقتی غذایشان را دور می‌ریزند.»

یعنی او واکنش و اعتراض خانواده‌ها را، پس از آنکه غذایشان دور ریخته می‌شود، به «رقص باران» تشبیه کرده بود. تشبیهی تمسخرآمیز، و واکنش شرکت هم از همین‌جا می‌آید.

«نمی‌توانم دربارهٔ این نظر بدهم. دوست دارم این را مستقیم از خود مشتری‌ها بشنوم. اگر این‌طور گفته شده باشد، مناسب نیست.»
یوهانا بویر سوانستروم

او امیدوار است کسی هم که این جمله خطاب به او گفته شده مستقیم با شرکت تماس بگیرد.

آن جمله در گزارش نخست ایلتاسانومات زمینه دارد: مرد پرسیده بود چرا کشتی آوردن خوراکی را ممنوع می‌کند و به ایمنی استناد می‌کند، در حالی که مثلاً راه‌آهن فنلاند (VR) چنین ممنوعیتی ندارد. پاسخ آن کارمند این بود که «کسب‌وکار راه‌آهن که بر پایهٔ رستوران‌داری نیست». پاسخ بویر سوانستروم این است که بیشتر مسافران فقط برای مسافرت سوار کشتی نمی‌شوند.

«بیشتر مسافران دقیقاً برای همین به کشتی می‌آیند که خوب غذا بخورند. این بخشی از همان تجربهٔ کشتی است. ما غذاهایی در همهٔ رده‌های قیمتی داریم.»
یوهانا بویر سوانستروم

اتهام اصلی: بازرسی‌ها گزینشی است؟

به گفتهٔ آن زوج که صف را تماشا می‌کردند، مأمور نظم کشتی گفته بود کارکنان کشتی انتخاب می‌کنند که چمدان کدام مشتری‌ها بازرسی شود.

بویر سوانستروم این را رد می‌کند. به گفتهٔ او بازرسی‌ها تصادفیاند و مثلاً بر پایهٔ قومیت نیستند. شرکت دستورالعمل جداگانه‌ای دربارهٔ اینکه چه کسانی بازرسی شوند ندارد.

«این‌ها نمونه‌گیری تصادفی است. هیچ مبنای قومی در کار نیست.»
یوهانا بویر سوانستروم

بخش ارتباطات شرکت همان آخر هفته هم گفته بود که بازرسی‌ها هرگز بر پایهٔ دین، جنسیت یا دیگر ویژگی‌های فردی هم نیست. به گفتهٔ شرکت، در این بازرسی‌ها علاوه بر مواد غذایی دنبال چیزهای دیگری هم می‌گردند: «الکل یا مواد خطرناک هم جستجو می‌شود.»

چرا اصلاً ممنوع است

آوردن خوراکی شخصی به کشتی در مقررات نظم شرکت ممنوع است. به گفتهٔ بویر سوانستروم، جز خود مقررات، این ممنوعیت روی تابلوهای ترمینال‌ها هم نوشته شده است. چند نفر به ایلتاسانومات گفته‌اند که هنگام سوار شدن غذای خودشان از آن‌ها گرفته شده است.

دلیل‌هایی که شرکت می‌آورد ایمنی، بهداشت و آسایش است. در کابین‌های کشتی یخچالی نیست که غذا در آن بماند و فاسد نشود.

«آوردن خوراکی شخصی به کشتی می‌تواند خطرهایی بسازد که در بدترین حالت به مسمومیت غذایی، همه‌گیری بیماری گوارشی و پخش شدن عفونت در کشتی می‌انجامد. اگر بخش بزرگی از خدمه بیمار شوند، این می‌تواند روی کار کردن خط کشتیرانی هم اثر بگذارد.»
یوهانا بویر سوانستروم

پختن غذا در کابین هم خطر آتش‌سوزی دارد. «آتش و کشتی ترکیب خوبی نیستند.» به گفتهٔ او غذا خوردن در کابین در مواردی به جایی رسیده که کابین را نمی‌شده به مشتری بعدی فروخت، چون نظافت سنگینی لازم داشته است.

پس دقیقاً چه چیزی را می‌شود برد

این‌ها در خود گزارش اصلی از زبان شرکت آمده است.

• غذای کودک و محصولات ویژه‌ای که آلرژی غذایی لازمشان می‌کند: استثنا هستند و می‌شود آورد.

• سلیقهٔ شخصی یا راحتی استثنا به حساب نمی‌آید. فرار از هزینهٔ غذای داخل کشتی هم دلیل استثنایی نیست.

• اگر در سفر دریایی امکان پیاده شدن در بندر هست، می‌شود از آن بندر خوراکی در بسته‌بندی بازنشده به‌عنوان سوغات به کشتی آورد. آن‌ها را هم نمی‌شود در کشتی آماده کرد.

• کتری برقی و هر وسیلهٔ پخت‌وپز دیگری ممنوع است.

اگر خودتان به چنین وضعی خوردید

این جعبه افزودهٔ ماست و در گزارش اصلی نیست.

اگر مسئله مصرف‌کننده است، مثلاً فکر می‌کنید با شما درست رفتار نشده یا قاعده‌ای روشن اعلام نشده بود، مشاورهٔ مصرف‌کننده (kuluttajaneuvonta) رایگان راهنمایی می‌دهد و در میانجیگری اختلاف کمک می‌کند. تلفن: 09 5110 1200، دوشنبه و سه‌شنبه و چهارشنبه ساعت ۱۰ تا ۱۲، و پنجشنبه ۱۲ تا ۱۴. هزینهٔ تماس به اندازهٔ تماس داخلی عادی است.

یک هشدار صادقانه: این راهنمایی فقط به فنلاندی و سوئدی داده می‌شود. اگر زبان دیگری لازم دارید، باید مترجم را خودتان و با هزینهٔ خودتان بیاورید. پس اگر فنلاندی‌تان روان نیست، بهتر است با کسی که زبان را می‌داند تماس بگیرید.

اگر فکر می‌کنید تبعیض بوده، مثلاً بر پایهٔ قومیت، دین یا زبان، مسیر جداگانه‌ای هست: نمایندهٔ برابری (yhdenvertaisuusvaltuutettu). دفترش به فنلاندی، سوئدی و انگلیسی خدمات می‌دهد و به زبان‌های دیگر هم می‌شود برایشان نوشت.

راه تماس: مشاورهٔ مصرف‌کننده و نمایندهٔ برابری.

این خبر چه اهمیتی برای ایرانیان ساکن فنلاند می تواند داشته باشد؟

این خبر برای خانواده های ایرانی که با کشتی به استکهلم یا تالین سفر می کنند کاربرد مستقیم دارد: بر پایهٔ مقررات نظم Viking Line آوردن خوراکی شخصی به کشتی ممنوع است و این ممنوعیت روی تابلوهای ترمینال ها هم نوشته شده، بنابراین بهتر است پیش از سوار شدن بار خود را بررسی کنید. تنها استثناها غذای کودک و محصولات لازم برای آلرژی غذایی است، و خوراکی بسته بندی شده و بازنشده ای که به عنوان سوغات از بندر میانی خریده می شود؛ صرفه جویی در هزینه یا سلیقهٔ شخصی استثنا به شمار نمی آید و آوردن کتری برقی و وسایل پخت وپز هم مجاز نیست. شرکت می گوید بازرسی ها تصادفی است و مبنای قومی یا دینی ندارد، اما اگر احساس کردید با شما درست رفتار نشده، مشاورهٔ مصرف کننده (kuluttajaneuvonta) با شمارهٔ ۰۹ ۵۱۱۰ ۱۲۰۰ راهنمایی رایگان می دهد، هرچند فقط به فنلاندی و سوئدی. اگر گمان می کنید تبعیض بر پایهٔ قومیت، دین یا زبان رخ داده است، می توانید به دفتر نمایندهٔ برابری مراجعه کنید که به فنلاندی، سوئدی و انگلیسی پاسخ می دهد.

جعبهٔ «اگر خودتان به چنین وضعی خوردید» افزودهٔ ماست؛ مشخصاتش امروز از سایت سازمان رقابت و مصرف‌کننده و دفتر نمایندهٔ برابری خوانده شده. بقیهٔ مطلب گزارش رویداد است.

دو توضیح دربارهٔ شیوهٔ کار ما در این مطلب:

• خودِ خانواده هنوز علنی حرف نزده است. روایت صحنه از زوجی ناظر است، و شرکت هم می‌گوید منتظر است خود خانواده تماس بگیرد. پس هیچ نقل‌قول یا نظری به آن خانواده نسبت نداده‌ایم.

• تصحیح، ۲۳ مهر ۱۴۰۵: در نسخهٔ نخست این مطلب نوشته بودیم که در یکی از جمله‌های منسوب به کارکنان نام شرکتی آمده که با Viking Line نمی‌خواند، و آن نام را برداشته بودیم. آن برداشت درست نبود. ما آن موقع فقط گزارش دوم ایلتاسانومات را خوانده بودیم و در آن، جمله بی‌زمینه می‌آمد. در گزارش نخست روشن است که سخن بر سر راه‌آهن فنلاند (VR) بوده و مسافر کشتی را با قطار مقایسه کرده بود. جمله را کامل برگرداندیم.

منبع: Ilta-Sanomat، گزارش آکسلی وانهالا (Akseli Vanhala)، ۲۰ مهر ۱۴۰۵ (۱۲ اکتبر ۲۰۲۶)، و گزارش نخست ماری کونونن و کیرسی یاسکلاینن دربارهٔ همین ماجرا.