یک خوک دار اهل اوریپا (Oripää) بیش از ۲۰ سال، تقریبا تنها و با دست خودش، قلعه ای سنگی و دوطبقه با بیش از ۳۰۰ متر مربع زیربنا ساخت و هرگز فرصت نکرد در آن زندگی کند. ماتی کلکا (Matti Kelkka) وقتی فنلاند به اتحادیه اروپا پیوست دامداری را کنار گذاشت و هنرمند شد. اوایل دهه ۲۰۰۰ ساختن خانه رویایی اش را در همسایگی خانه زادگاهش آغاز کرد؛ قلعه ای که در پناه جنگل انبوه صنوبر، دور از چشم اهالی روستا و خویشاوندان بالا رفت.
🖼️عکس های این گزارش را در منبع اصلی ببینیدعکس ها از مارتینا سایرانن و متعلق به تورون سانومات است؛ به دلیل حق نشر، ما فقط متن را ترجمه کرده ایم.دیدن عکس ها ↗آنینا کلکا (Anniina Kelkka)، دختر او، جلوی «قلعه آهن سیاه» (Mustan raudan linna) می گوید: «مردم وقتی به این جا می آیند اغلب کاملا مات و مبهوت می شوند و نمی دانند چه بگویند.»
ماتی کلکا سال ۲۰۲۰ درگذشت، پیش از آن که قلعه تمام شود. ساختمان که کارهای داخلی اش نیمه کاره مانده بود، به فرزندانش آنینا و یوسو کلکا (Juuso Kelkka) رسید.
قلعه چگونه به روی مردم باز شد؟
در ژوئیه ۲۰۲۶ برای نخستین بار در قلعه دوره چاقوسازی، کنسرت و نمایشگاه هنری برگزار شد و یک کافه تابستانی هم در آن باز بود.
«بهترین ژوئیه زندگی ام بود. بیش از دو هزار نفر آمدند. خیلی از آشنایان پدرم آمدند و از او خاطره گفتند.»
آنینا کلکا می گوید چنان به شوق آمده که قلعه در ماه نوامبر هم سه آخر هفته باز است و بار بعد، تابستان آینده.
به گفته دختر، قلعه سنگی اثر هنری بزرگ پدر است و نام «قلعه آهن سیاه» را نسل بعد بر آن گذاشته است. او می گوید: «فکر می کنم پدرم انگار یک زندگی دوم را در مقام هنرمند زیست؛ همان که در عمق جانش بود. قلعه بخشی از این است، آرزوی دیرین پدر. او از نوجوانی گفته بود که یک قلعه می سازد.»
سازنده قلعه که بود؟
ماتی کلکا مهارت های دستی لازم برای ساختن را همه عمر تمرین کرده بود. پیش از تشکیل خانواده در منطقه کار ساختمانی می کرد و از جمله در ساخت چندین خشک کن غلات دست داشت. او برای خانواده خودش، مادرش و پدر و مادر همسرش هم خانه ساخت.
اوایل دهه ۱۹۹۰ در اوپایا (Ypäjä) آهنگری آموخت. آنینا کلکا می گوید: «پدر مشتری ثابت انبار آهن پنتیلا (Penttilä) در پونکالایدون (Punkalaidun) بود. از جمله آهن چکش کاری قلعه را از آن جا خریده است.»
سنگ های قلعه از گوشه و کنار استان وارسینایس سوئومی (Varsinais-Suomi) آمده است؛ بخشی از همان نزدیکی اوریپا و بخشی از دورتر. سنگ های چندین طویله قدیمی در دیوارهای قلعه زندگی تازه ای یافته است.
کلکا سال ۲۰۰۱ ساخت قلعه را در زمین خودش آغاز کرد. پیش تر در همان ملک یک کارگاه کوچک آهنگری و یک ساختمان جانبی بزرگ ساخته بود که در انتهای آن خانه ای با دو اتاق قرار داشت.
مردی که در قلعه اش زندگی نکرد
آن خانه کوچک نه لوله کشی آب داشت و نه حتی آشپزخانه. توالت بیرونی هنوز در انتهای حیاط ایستاده و در آن را لولاها و کوبه فلزی زیبایی آراسته که کلکا خودش چکش کاری کرده است.
آنینا کلکا می گوید: «پدر این جا ساده زندگی می کرد. هیچ وقت فرصت نکرد در قلعه زندگی کند. طرز فکر پدر همیشه این بود که کارها را خودمان انجام دهیم و لازم نیست چیزی آسان به دست بیاید.»
قلعه این آهنگر پرکار پر است از وسایل کاربردی و تزیینی ساخت خودش: شمعدان، میز، سر تخت و یراق در و پنجره. او سفارش هم می گرفت و بسیاری از کارهایش را به دوستان و خویشاوندان هدیه می داد؛ برای همین فقط بخشی از صدها اثرش در قلعه دیده می شود.
دختر می گوید: «پدر پیش از ساخت قلعه، زمستان ها صندلی گهواره ای می ساخت، در دو اندازه. این جا بیش از ۲۰۰ صندلی گهواره ای کودک بود. صندلی ها فروخته شده و هنوز هم فروخته می شود، اما احتمالا به نوه های من هم می رسد.»
درون قلعه چه خبر است؟
نبود گرمایش نمی گذارد از ساختمان در همه فصل ها استفاده شود. لوله های گرمایش از کف نصب شده، اما ساختمان نه سامانه گرمایش دارد و نه لوله آب. برق بخشی از قلعه کشیده شده و اثاث آن کم کم کامل می شود.
آنینا کلکا هنگام نشان دادن قفسه ها و مبل باشکوه سبک یوگند (jugend) در تالار طبقه پایین می گوید: «من آدمی هیپی هستم و برای همین از بخش «رایگان می دهم» سایت توری (Tori) اثاث جمع کرده ام. باورنکردنی است که مردم حاضرند چه چیزهایی را ببخشند.»
فرش گرد و ضخیم سرخ تیره وسط تالار را خودش از تکه بزرگ موکتی که هدیه گرفته بود برید. تابلوهای فرشته نگهبان را هم از خانه پدر به قلعه آورد: «پدر عضو کلیسا نبود، اما فرشته ها را دوست داشت. زیاد به حراجی ها و عتیقه فروشی ها می رفت؛ این ها از آن جا جمع شده و بعضی هم هدیه است.»
ضخامت دیوارهای قلعه به یک متر نزدیک می شود و بلندترین سقف آن حدود پنج متر است. همه پنجره ها، حتی قاب هایشان، دست ساز است. سازنده خوش فکر از بطری های خالی جک دنیلز (Jack Daniels) پنجره های تزیینی ساخته است.
دختر سازنده بیش از همه کارگاه بزرگ آهنگری قلعه را با سه چکش مکانیکی در سه اندازه ارج می نهد، چون به نظرش بیش از هر چیز پدر پرکارش را نشان می دهد: «بزرگ ترین چکش از دوست آهنگر پدر خریده شده است. پیش از آن که قلعه سقف داشته باشد به این جا آورده شد و دیگر نمی شود آن را بیرون برد. گمان می کنم پدر آن را فقط برای نمایش خرید، اما از دو چکش کوچک تر پیوسته استفاده می کرد.»
پدری که پنهانی قلعه می ساخت
آنینا که با خانواده اش در لایتیلا (Laitila) زندگی می کند مادر هشت فرزند است و طرح ساختمانی پرشکوه پدر گوشه گیرش تا حد زیادی از چشم او هم پنهان پیش رفت.
او می گوید: «پدر در آرامش خودش خانه را می ساخت و تقریبا همه کارها را خودش می کرد. فقط کمک چند نفر را می پذیرفت، اما پسر بزرگم پائولی مویلانن (Pauli Moilanen) گاهی در ۸ تا ۱۰ سالگی، در تعطیلات تابستان، در مقام راننده جرثقیل برجی به پدربزرگ کمک می کرد.»
جرثقیل برجی که سنگ ها را جابه جا می کرد و ماتی کلکا آن را «زیباروی فرانسوی» می نامید، دو سال پیش فروخته شد.
دختر می گوید در سال های پایانی زندگی پدر پیوند محکمی با او پیدا کرد: «درکش می کنم. پدر تنها زندگی می کرد و مرزهای خیلی محکم خودش را داشت. راستش تازه پس از مرگش فهمیدم چه دوستان فراوانی داشت و برای خیلی ها چه مرد مهمی بود. به حرف پدر می شد اعتماد کرد و واقعا یاری رسان بود.»
او با لبخند ادامه می دهد: «پدر نه تلویزیون داشت و نه رایانه. همیشه طرحی در دست داشت. در کودکی نمی فهمیدم چه پدر خاصی دارم. لابد فکر می کردم همه آدم ها همین طورند: همه کاری بلدند و زیاد کار می کنند.»
چه زمانی می توان از قلعه دیدن کرد؟
قلعه آهن سیاه نیمه کاره هم گیراست و به گفته آنینا کلکا نیمه کاره هم خواهد ماند. از خویشاوندان نزدیک کسی دست کم فعلا قصد ندارد در آن ساکن شود. او می گوید: «این ساختمان انگار برای هنر ساخته شده است. باید در آینده هم هنر، کتاب و موسیقی به این جا بیاید. پدرم هم این ها را دوست داشت. آکوستیک فضا عالی است.»
ساعت بازدید: شنبه و یکشنبه ۳۰ آبان و ۱ آذر (۲۱ و ۲۲ نوامبر) و ۷ و ۸ آذر ۱۴۰۵ (۲۸ و ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶)، از ساعت ۱۱ تا ۱۵:۳۰.
نشانی: Turuntie 248، اوریپا (Oripää).
کنسرت ها: کنسرت کریسمس آرمی هاتانن (Armi Haatanen) در ۲۲ نوامبر و کنسرت شمع قرون وسطایی در ۲۸ نوامبر.



































