بیماری واگیر هولناکی در فنلاند بیداد می کند؛ موارد ابتلا ناگهان بالا رفت: «باید همین حالا متوقفش کرد»

ائیا هیلتونن بک (Eija Hiltunen-Back)، متخصص بیماری های پوست و مقاربتی در بیمارستان های هلسینکی (HUS)، می گوید: «سوزاک قبلاً بیشتر بیماری مردان مسن تر بود، اما حالا به خصوص در جوانان و مخصوصاً در زنان زیاد شده است. این روند نگران کننده است و باید همین حالا متوقفش کرد.» بیشتر موارد ابتلا در خود فنلاند اتفاق افتاده است.

کیرسی لیتسولا (Kirsi Liitsola)، پژوهشگر مؤسسهٔ ملی سلامت و رفاه فنلاند (THL)، می گوید رشد ابتلا در مردان ظاهراً در حال کند شدن است، اما تعداد و سهم زنان همچنان بالا می رود؛ به خصوص زنان زیر ۲۵ سال. این پدیده فقط مخصوص فنلاند نیست و در چند کشور اروپایی هم از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ دیده شده است.

چرا سوزاک این طور پخش می شود؟

به گفتهٔ کارشناسان احتمالاً چند دلیل در کار است، اما مهم ترینش این است که سوزاک امروز اغلب بی نشانه یا کم نشانه است. هیلتونن بک می گوید: «سوزاک تا حد زیادی مثل کلامیدیا بی نشانه شده است. قبلاً نشانه های روشن داشت، آدم برای آزمایش می رفت و درمان می شد. حالا کسی که نشانه ای ندارد شاید به آزمایش نرود و فرصت دارد افراد بیشتری را مبتلا کند.»

سوزاک در رابطهٔ جنسی واژنی و مقعدی بدون محافظ منتقل می شود و از راه رابطهٔ دهانی هم سرایت می کند. ابتلای گلو هم اغلب بی نشانه است. باکتری می تواند از راه دست به چشم هم برسد.

عجیب این است که هم زمان با بالا رفتن سوزاک، کلامیدیا کم شده است. به گفتهٔ هیلتونن بک دلیل این تناقض هنوز معلوم نیست و در اروپا هم دیده می شود.

سوزاک درمان نشده چه خطری دارد؟

حتی سوزاک بی نشانه هم بی خطر نیست. اگر درمان نشود، در زنان می تواند مثل کلامیدیا به عفونت اندام های تناسلی داخلی (sisäsynnytintulehdus) برسد؛ یعنی عفونت به رحم و لوله های رحمی برسد. نشانه هایش می تواند درد زیر شکم که با تکان بدتر می شود، ترشح بیشتر یا لکه بینی خونی و تب باشد. نتیجهٔ آن می تواند درد طولانی زیر شکم، بارداری خارج از رحم و بعدها ناباروری باشد.

هیلتونن بک می گوید عفونت های اندام های داخلی بر اثر سوزاک حالا در زنان جوان آشکارا بیشتر شده است. این عفونت درمان آنتی بیوتیکی طولانی تری لازم دارد و موارد شدید در بیمارستان درمان می شوند.

مقاومت در برابر آنتی بیوتیک

سوزاک با آنتی بیوتیک درمان می شود و معمولاً ترکیبی از چند دارو لازم است. یکی از مشکل ها مقاومت باکتری در برابر آنتی بیوتیک است. به گفتهٔ هیلتونن بک وضعیت در فنلاند هنوز خیلی نگران کننده نیست، اما با دقت زیر نظر است؛ در سال های اخیر چند مورد سویهٔ مقاوم دیده شده و احتمالاً در آینده بیشتر می شود. برای همین پیش از درمان نمونهٔ کشت گرفته می شود تا مطمئن شوند داروی درست کار می کند.

اگر نگرانم چه کنم؟

• تنها راه پیشگیری کاندوم و محافظ رابطهٔ دهانی است.
• اگر به ابتلا شک دارید، هرچه زودتر آزمایش بدهید؛ هم جلوی سرایت به دیگران گرفته می شود و هم جلوی عوارض. هر وقت خطر ابتلا بوده، آزمایش لازم است، حتی بدون نشانه.
• در سرویس آنلاین Omaolo می شود ارزیابی نشانه برای شک به بیماری مقاربتی انجام داد؛ برای شک بدون نشانه هم مناسب است. مرکز سلامت محل زندگی (terveysasema)، کلینیک خصوصی یا خدمات سلامت دانشجویی هم آزمایش انجام می دهند. شمارهٔ مشاورهٔ پزشکی ۱۱۶۱۱۷ است.
• اگر مبتلا شده اید، کار مسئولانه این است که به شریک های جنسی قبلی خبر بدهید.
• در هفتهٔ اول درمان رابطهٔ جنسی نداشته باشید و تا معاینهٔ پیگیری کاندوم بگذارید.

هیلتونن بک می گوید امروز آن قدر دربارهٔ بیماری های مقاربتی حرف زده می شود که شرم قدیمی کمتر شده و مردم راحت تر برای آزمایش می روند. مشکل بیشتر این است که آدم ها فکر نمی کنند ممکن است خودشان مبتلا شده باشند؛ چون اغلب هیچ نشانه ای ندارند.