اگر در فنلاند اجاره نشین هستید، از این خبر رد نشوید: حقیقت این است که در تورکو (Turku) هر سال صدها نفر خانهٔ خود را از دست می دهند و امسال این عدد دوباره بالا رفته است.
تعداد تخلیه های اجباری خانه (häätö) در تورکو نسبت به سال گذشته حدود یک پنجم بیشتر شده است. این را آمار تازه ای نشان می دهد که روزنامهٔ تورون سانومات (Turun Sanomat) از ادارهٔ اجرای احکام فنلاند (Ulosottolaitos) گرفته است.
یعنی تخلیه های انجام شده (toimitettu häätö) امسال دوباره رو به افزایش گذاشته اند. یانه نومان (Janne Nyman)، مأمور ارشد اجرای احکام (johtava kihlakunnanvouti) در ادارهٔ اجرای احکام، می گوید: «تعداد تخلیه ها زیاد است، بیش از اندازه زیاد.»
چرا تخلیه های «ثبت شده» مهم ترند؟
تعداد تخلیه ها یکی از معیارهای سنجش گستردگی بحران مالی در جامعه است. به نظر نومان، تعداد تخلیه هایی که به جریان افتاده اند (vireille tullut häätö) تصویر بهتری می دهد، چون نشان می دهد چند نفر در پرداخت اجاره مشکل دارند؛ حتی اگر تخلیه در نهایت انجام نشود، وضع ساکن از قبل وخیم شده است.
نومان توضیح می دهد: «وقتی پروندهٔ تخلیه به ادارهٔ اجرای احکام می رسد، مستأجر دست کم حدود سه ماه اجاره نپرداخته و صاحبخانه از دادگاه حکم تخلیه گرفته است. یعنی همهٔ پرونده هایی که به ما می رسند این مسیر را طی کرده اند.»
از ژانویه تا اوت امسال در تورکو ۲۹۱ پروندهٔ تخلیه به جریان افتاده است؛ دقیقاً همان عدد سال ۲۰۲۴ در همین دوره. سال گذشته این عدد در پایان اوت ۲۵۴ بود.
تخلیهٔ انجام شده (toimitettu häätö) یعنی ساکن همراه وسایلش واقعاً از خانه بیرون برده شده است. ادارهٔ اجرای احکام (Ulosottolaitos) نهاد دولتی فنلاند است که حکم دادگاه، از جمله حکم تخلیه، را اجرا می کند.
پشت تخلیه ها چه دلیلی است؟
به گفتهٔ نومان، تقریباً همیشه اجاره های پرداخت نشده. فقط در بخش کوچکی از پرونده ها دلیل، رفتار مزاحم ساکن است. او می گوید: «پس باید پرسید دلیل اجاره های پرداخت نشده چیست.»
نومان در پشت این وضع از جمله افزایش بیکاری، وضع عمومی اقتصاد، کاهش کمک هزینهٔ مسکن (asumistuki) و وسوسه های جامعهٔ مصرفی را می بیند که مردم را به خرج کردن بیش از توانشان می کشاند. گاهی هم مشکل در مدیریت زندگی است یا یک اتفاق ناگهانی مثل طلاق.
او از خود می پرسد آیا وضع بازار اجاره در تورکو هم در این ماجرا نقش دارد: «این جا خانهٔ اجاره ای زیاد است و خانه های خالی هم کم نیستند. آیا برای همین بدون ودیعه و بدون بررسی درآمد یا سابقهٔ اعتباری اجاره می دهند؟ آیا ساکن می تواند خیلی راحت خانه ای بیش از حد گران اجاره کند؟»
آمار تخلیه چیزی دربارهٔ پیشینهٔ افراد نمی گوید، اما نومان می داند که آدم هایی از همهٔ سن ها به این وضع می رسند. اگر در خانه ای که تخلیه می شود کودک یا فرد نیازمند کمک باشد، مأموران اجرای احکام همیشه با مددکاری اجتماعی تماس می گیرند.
به گفتهٔ او، مأموران بیش از گذشته ناچارند برای امنیت خودشان از پلیس کمک بخواهند: «وقتی تعداد تخلیه ها بالا می رود، پیامدهای جانبی آن هم بیشتر می شود. مثلاً مواد مخدر و الکل باعث می شود در لحظهٔ تخلیه بسیار محتاط باشیم.»
«به نظرم بدهی اجاره آخرین بدهی است که آدم نمی پردازد، چون آن وقت خانه از زیر پایش می رود.»
نومان آرزو می کند مردم زودتر برای حل مشکلشان اقدام کنند و کمک بگیرند، مثلاً از مشاورهٔ مالی و بدهی (talous- ja velkaneuvonta). به گفتهٔ او، بسیاری از کسانی که تخلیه می شوند به جز بدهی اجاره، بدهی های دیگری هم در مرحلهٔ وصول دارند.
صاحبخانه های بزرگ تورکو چه می گویند؟
اریا ولیتالو (Erja Ylitalo)، مدیر خدمات مسکن شرکت اجاره ای شهر تورکو (TVT Asunnot)، می گوید تعداد تخلیه ها در TVT افزایش چشمگیری نداشته، اما مشکلات پرداخت مستأجران بیشتر شده است: «این روند در افزایش مراجعان مشاوران مالی مسکن ما دیده می شود.»
در خانه های اجاره ای TVT حدود ۲۱ هزار و ۵۰۰ نفر زندگی می کنند. TVT بیش از ۱۵ سال است مشاور مسکن دارد و از ابتدای امسال مشاورهٔ مالی را از مشاورهٔ اجتماعی جدا کرده است. به گفتهٔ ولیتالو، همین مشاوره تعداد تخلیه ها را مهار کرده است؛ هدف این است که ساکن بتواند در همان خانه بماند یا به خانه ای ارزان تر برود. مشاور می تواند برنامهٔ پرداخت بنویسد و در «جنگل کمک هزینه ها» راهنمایی کند. او می گوید: «به طرز عجیبی زیاد می بینیم که ساکن همهٔ کمک هزینه هایی را که حقش بوده درخواست نکرده است.»
الینا واوراسالو (Elina Vaurasalo)، مدیر منطقه ای شرکت ساتو (Sato)، هم می گوید مشکلات پرداخت در میان مستأجران آن ها بیشتر شده است: «تخلیه ها نزد ما خیلی کم بیشتر شده اند. مشکلات پرداخت مثلاً در طولانی تر شدن تأخیرها دیده می شود.» در خانه های ساتو در منطقهٔ تورکو حدود پنج هزار نفر زندگی می کنند. به گفتهٔ او، وقتی اجاره عقب می افتد، مشاور مسکن با ساکن تماس می گیرد و اگر توان پرداخت کم شده باشد، دربارهٔ خانه ای با اجارهٔ مناسب تر صحبت می کنند. او می افزاید که یک سابقهٔ بد اعتباری (luottotietomerkintä) به تنهایی مانع اجاره نیست، اگر الان مشکل پرداخت وجود نداشته باشد.
اگر نمی توانم اجاره را بپردازم، چه کنم؟
این بخش راهنمایی عمومی است و از متن منبع نیست:
- همان ماه اول با صاحبخانه تماس بگیرید و برنامهٔ پرداخت بخواهید؛ صبر کردن تا رسیدن حکم دادگاه، راه حل ها را کم می کند.
- مشاورهٔ مالی و بدهی (talous- ja velkaneuvonta) در فنلاند رایگان است؛ از سایت oikeus.fi یا خط مشاورهٔ بنیاد تاکو (Takuusäätiö) شروع کنید.
- بررسی کنید آیا کمک هزینهٔ مسکن (asumistuki) یا کمک معیشتی (toimeentulotuki) از کلا (Kela) به شما تعلق می گیرد.
- اگر در خانهٔ شرکت های اجاره ای مثل TVT یا ساتو زندگی می کنید، سراغ مشاور مسکن (asumisneuvoja) خودشان بروید.
