اگر اجارهٔ خانهٔ شما یکی دو ماه عقب افتاده است، از این خبر رد نشوید: در تورکو (Turku) شمار تخلیه های اجباری خانه (häätö) امسال نسبت به سال گذشته حدود یک پنجم بیشتر شده است.
این را آمار تازه ای نشان می دهد که روزنامهٔ تورون سانومات (Turun Sanomat) از ادارهٔ اجرای احکام فنلاند (Ulosottolaitos) گرفته است. از ژانویه تا اکتبر امسال ۲۱۸ تخلیهٔ اجباری در تورکو انجام شده است. در همین بازه، سال گذشته این عدد ۱۸۳ و در سال ۲۰۲۴، ۲۴۲ بود. یعنی تخلیه های انجام شده امسال دوباره رو به افزایش است.
یانه نیمن (Janne Nyman)، مأمور ارشد اجرای احکام (johtava kihlakunnanvouti) در ادارهٔ اجرای احکام، می گوید: «تخلیه ها زیاد است، واقعاً بیش از حد زیاد.»
چرا پرونده های تازه مهم ترند؟
شمار تخلیه ها یکی از معیارهایی است که با آن گستردگی تنگنای مالی در جامعه را می سنجند. به گفتهٔ نیمن، شمار پرونده هایی که تازه به جریان می افتند (vireille tulleet häädöt) تصویر بهتری می دهد، چون نشان می دهد چند نفر در پرداخت اجاره مشکل دارند. حتی اگر تخلیه در پایان انجام نشود، وضع ساکن خانه تا آن زمان دشوار شده است.
نیمن توضیح می دهد: «وقتی پروندهٔ تخلیه به ادارهٔ اجرای احکام می رسد، مستأجر دست کم حدود سه ماه اجاره نپرداخته و صاحبخانه از دادگاه برای او حکم تخلیه گرفته است. یعنی همهٔ پرونده هایی که به ما می رسند، این مسیر را طی کرده اند.»
از ژانویه تا اوت امسال ۲۹۱ پروندهٔ تخلیه در تورکو به جریان افتاده است؛ درست همان عدد سال ۲۰۲۴ در همین بازه. سال گذشته این عدد تا پایان اوت ۲۵۴ بود.
تخلیهٔ انجام شده (toimitettu häätö) یعنی ساکن خانه همراه با وسایلش از خانه بیرون برده شده است. پروندهٔ به جریان افتاده (vireille tullut) یعنی صاحبخانه حکم دادگاه را گرفته و آن را برای اجرا به ادارهٔ اجرای احکام داده است.
پشت تخلیه ها چیست؟
به گفتهٔ نیمن، تقریباً همیشه پشت تخلیه اجارهٔ پرداخت نشده است. فقط در بخش کوچکی از پرونده ها دلیل، رفتار مزاحم ساکن خانه است.
او می پرسد: «آن وقت می شود پرسید دلیل پرداخت نشدن اجاره ها چیست؟» نیمن پشت آن، از جمله بیکاری بیشتر، وضع کلی اقتصاد، کاهش کمک هزینهٔ مسکن (asumistuki) و وسوسه های جامعهٔ مصرفی را می بیند که مردم را به خرج بیش از توانشان می کشاند. گاهی هم مسئله دشواری در اداره کردن زندگی یا رویدادی ناگهانی مانند طلاق است.
نیمن این را هم می پرسد که آیا وضع بازار اجاره در تورکو اثر بدی دارد یا نه: «اینجا خانه های اجاره ای زیادی هست و خانه های خالی هم کم نیست. آیا به همین دلیل خانه ها بدون ودیعه و بدون بررسی درآمد یا سابقهٔ اعتباری اجاره داده می شوند؟ آیا یک مستأجر خیلی آسان می تواند خانه ای خیلی گران اجاره کند؟»
آمار تخلیه ها پیشینهٔ افراد را نشان نمی دهد، اما به گفتهٔ نیمن، آدم ها در هر سنی به این وضع می رسند. اگر در خانه کودک یا کسی باشد که به کمک نیاز دارد، مأموران اجرای احکام همیشه با ادارهٔ خدمات اجتماعی تماس می گیرند.
او می گوید مأموران بیشتر از گذشته مجبور می شوند برای امنیت خودشان از پلیس کمک بخواهند: «وقتی شمار تخلیه ها بالا می رود، پدیده های جانبی آن هم بیشتر می شود. مثلاً مواد مخدر و الکل باعث می شوند که در هنگام تخلیه بسیار محتاط باشیم.»
نیمن می گوید بسیاری از کسانی که تخلیه می شوند، جز بدهی اجاره بدهی های دیگری هم در وصول دارند. او آرزو می کند مردم زودتر برای حل مشکلاتشان دست به کار شوند و کمک بگیرند، مثلاً از مشاورهٔ مالی و بدهی (talous- ja velkaneuvonta).
صاحبخانه های بزرگ چه می بینند؟
اریا اولیتالو (Erja Ylitalo)، مدیر خدمات مسکن شرکت اجاره ای شهر تورکو، تی وی تی (TVT)، می گوید شمار تخلیه ها در خانه های این شرکت به طور چشمگیری بالا نرفته، اما مشکلات پرداخت مستأجران بیشتر شده است: «این روند در این دیده می شود که شمار مراجعان مشاوران مالی مسکن ما بالا رفته است.»
در خانه های اجاره ای تی وی تی حدود ۲۱ هزار و ۵۰۰ نفر زندگی می کنند. این شرکت بیش از ۱۵ سال است مشاور مسکن دارد، اما از آغاز امسال مشاورهٔ مالی را از مشاورهٔ اجتماعی جدا کرده است. به گفتهٔ اولیتالو، مشاوران مالی مسکن (talousasumisneuvoja) فقط روی مسائل پرداخت تمرکز دارند و به لطف آن شمار تخلیه ها مهار شده است. اگر مشکل پرداخت پیش بیاید، صاحبخانه زود واکنش نشان می دهد.
او می گوید: «هدف دقیقاً پیدا کردن راه حلی است که ساکن بتواند یا در خانهٔ فعلی اش بماند یا به خانه ای ارزان تر برود.» مشاور می تواند مثلاً برنامهٔ پرداخت بنویسد و در جنگل کمک هزینه ها راهنمایی کند. «به طرز غافلگیرکننده ای زیاد می بینیم که ساکن همهٔ کمک هزینه هایی را که حقش بوده، درخواست نکرده است.»
الینا واوراسالو (Elina Vaurasalo)، مدیر منطقه ای شرکت ساتو (Sato)، هم می گوید مشکلات پرداخت در میان مستأجران این شرکت بیشتر شده است: «تخلیه ها نزد ما خیلی کم بیشتر شده اند. مشکلات پرداخت مثلاً در این دیده می شود که تأخیرها طولانی تر شده اند.» در خانه های ساتو در منطقهٔ تورکو حدود پنج هزار نفر زندگی می کنند.
به گفتهٔ واوراسالو، وقتی ساتو می بیند ساکنی اجارهٔ عقب افتاده دارد، مشاور مسکن با او تماس می گیرد تا روشن شود مشکل موقت است یا طولانی. اگر توان پرداخت کم شده باشد، با ساکن دربارهٔ خانه ای صحبت می شود که اجاره اش با درآمد او جورتر باشد. فروشندگان ساتو حتی پیش از اجاره دادن خانه دربارهٔ توان پرداخت با متقاضی صحبت می کنند: «یک سابقهٔ بد اعتباری به خودی خود مانع نیست، اگر الان مشکل پرداخت وجود نداشته باشد.»
اگر نمی توانم اجاره را بپردازم، چه کنم؟
این بخش راهنمای کلی ماست و در گزارش منبع نیامده است.
- زود با صاحبخانه تماس بگیرید. هم تی وی تی و هم ساتو می گویند هرچه زودتر خبر داشته باشند، راحت تر برنامهٔ پرداخت یا خانهٔ ارزان تر پیدا می شود. منتظر نامهٔ دادگاه نمانید.
- کمک هزینه ها را بررسی کنید. کمک هزینهٔ مسکن (asumistuki) و کمک معیشتی پایه (perustoimeentulotuki) را از کلا (Kela) درخواست کنید؛ به گفتهٔ اولیتالو، بسیاری حتی همهٔ کمک هایی را که حقشان است، نگرفته اند.
- مشاورهٔ مالی و بدهی رایگان است. مشاورهٔ مالی و بدهی (talous- ja velkaneuvonta) در دفترهای کمک حقوقی دولتی (oikeusaputoimisto) رایگان است.
- اجاره را آخر از همه عقب نیندازید. همان طور که نیمن می گوید، با بدهی اجاره خانه از دست می رود؛ بدهی های دیگر را می شود با برنامه جلو برد.
